Waarom budgetten de beweging naar passende zorg tegenhouden

Margriet Bos · 2026-09-29

Je hoort het overal: we moeten toe naar passende zorg. Zorg die écht aansluit bij wat mensen nodig hebben, zonder onnodige bureaucratie. Maar volgens zorgeconoom Marco Varkevisser blijft die beweging steken in financiële hokjes. En dat heeft alles te maken met hoe zorgverzekeraars momenteel werken. Varkevisser reageerde afgelopen Prinsjesdag op de kabinetsplannen, en zijn boodschap was helder: zolang zorgverzekeraars vasthouden aan alle aparte budgetten binnen de Zorgverzekeringswet, komt die beweging niet echt op gang. Het is alsof je een rivier probeert te laten stromen terwijl je hem in kleine bakjes opdeelt - het water komt gewoon niet verder. ### Wat bedoelt Varkevisser precies met die financiële hokjes? Even voor de context: binnen de huidige wetgeving hebben zorgverzekeraars voor van alles aparte potjes. Eén voor huisartsenzorg, één voor ziekenhuiszorg, één voor geestelijke gezondheidszorg, en zo gaat de lijst maar door. Elk budget staat op zichzelf, en overschotten mogen niet zomaar tussen verschillende soorten zorg worden overgeheveld. Het gevolg? Zorgverleners werken binnen strakke kaders die niet altijd aansluiten bij wat een patiënt nodig heeft. Stel dat iemand zowel fysieke als psychische klachten heeft - dan moet de zorgverlener eigenlijk twee verschillende systemen bedienen, met aparte financiering en regelgeving. - Budgetten staan op zichzelf en mogen niet worden overgeheveld - Zorgverleners werken binnen kunstmatige grenzen - Patiënten krijgen soms gefragmenteerde zorg - Innovatie wordt belemmerd door starre financieringsstructuren ### De harde keuzes waar we niet aan ontkomen Volgens Varkevisser ontkomen zorgverzekeraars en ziekenhuizen niet aan harde keuzes. En daar heeft hij gelijk in. We kunnen niet eeuwig doorgaan met een systeem dat efficiëntie en goede zorg in de weg staat. Maar wat zijn die keuzes dan precies? Ten eerste moeten we af van het denken in geïsoleerde budgetten. Zorg is geen verzameling losse onderdelen, maar een geheel dat draait om de mens die zorg nodig heeft. Ten tweede moeten we ruimte creëren voor experimenten met nieuwe financieringsmodellen. Want laten we eerlijk zijn: wat we nu doen, werkt niet optimaal. "De beweging naar passende zorg komt pas echt op gang als zorgverzekeraars stoppen met alle aparte budgetten," zegt Varkevisser. En die woorden zouden ons aan het denken moeten zetten. ### Hoe zou het dan wel kunnen werken? Stel je voor: één budget voor de totale zorg van een persoon. Niet opgedeeld in specialismen of zorgsoorten, maar gewoon: wat heeft deze mens nodig om gezond te worden of te blijven? Dan kunnen zorgverleners echt samenwerken zonder financiële barrières. Het betekent wel dat we afscheid moeten nemen van vertrouwde structuren. En dat is spannend. Want wie garandeert dat het nieuwe systeem beter werkt? Niemand, en dat is precies waarom we moeten experimenteren. Kleine pilots, zorgvuldig geëvalueerd, kunnen ons leren wat werkt en wat niet. ### Wat betekent dit voor zorgprofessionals? Als je in de zorg werkt, herken je vast het gevoel van frustratie als financiële regels belangrijker lijken dan goede zorg. Dat gevoel klopt, want het systeem is inderdaad niet optimaal ingericht. De oproep van Varkevisser is niet alleen een economische analyse - het is een pleidooi voor zorg die centraal stelt wat echt belangrijk is. Professionals weten vaak heel goed wat patiënten nodig hebben, maar botsen tegen financiële grenzen aan. Meer regie bij de zorgverlener zelf, minder gedetailleerde sturing vanuit de verzekeraar - dat zou al een wereld van verschil kunnen maken. ### De praktische uitdagingen Natuurlijk klinkt dit allemaal mooier dan het in praktijk is. Hoe zorg je ervoor dat budgetten goed worden besteed als er minder controle is? Hoe voorkom je dat sommige vormen van zorg ondergesneeuwd raken? Dat zijn terechte vragen waar we goede antwoorden op moeten vinden. Maar laten we niet vergeten: het huidige systeem heeft ook zijn problemen. De bureaucratie kost tijd en geld die beter aan patiëntenzorg besteed kunnen worden. En de scheiding tussen verschillende zorgvormen leidt soms tot gaten in de zorg waar patiënten doorheen vallen. ### Conclusie: tijd voor verandering De analyse van Varkevisser is helder: financiële hokjes staan goede zorg in de weg. De oplossing ligt in het doorbreken van die hokjes, maar dat vraagt moed en lef van alle betrokken partijen. Zorgverzekeraars, ziekenhuizen, politici - iedereen moet bereid zijn om buiten de gebaande paden te denken. Want uiteindelijk draait het niet om budgetten of regelgeving. Het draait om mensen die zorg nodig hebben, en om professionals die die zorg zo goed mogelijk willen geven. Laten we een systeem bouwen dat hen daarbij helpt, in plaats van tegenwerkt.