Waarom blijft VWS weg bij Tata Steel? Marcel Levi breekt stilte

Margriet Bos · 2026-07-21

Drie jaar lang zit Marcel Levi in de Expertgroep Gezondheid IJmond. Drie jaar lang onderzoekt hij de impact van Tata Steel op de gezondheid van omwonenden. En in al die tijd? Geen enkele ambtenaar van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) aan tafel. Laat staan een minister. Hoe kan dat? En waarom eist niemand een plek op? ### De stilte van VWS Het is een vraag die steeds harder klinkt. Levi, hoogleraar interne geneeskunde en voormalig voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, snapt er niets van. "We hebben het hier over een van de grootste gezondheidskwesties in Nederland. Maar VWS? Afwezig." Het ministerie is verantwoordelijk voor de volksgezondheid. Toch laat het de regie over aan andere partijen, zoals de GGD en het RIVM. Die doen goed werk, maar missen de politieke slagkracht. Zonder VWS blijft de discussie hangen in rapporten en adviezen, zonder dat er echt iets verandert. ### Wat betekent dit voor omwonenden? Voor de mensen in de IJmond is de situatie frustrerend. Ze wonen in de schaduw van de staalfabriek en maken zich zorgen over luchtkwaliteit, stofdeeltjes en gezondheidsklachten. De cijfers liegen er niet om: - Fijnstofconcentraties liggen in de IJmond tot 30% hoger dan het landelijk gemiddelde. - Het aantal longkankerpatiënten in de regio is significant hoger dan elders in Nederland. - Kinderen in de buurt hebben vaker astma en andere luchtwegaandoeningen. En toch blijft VWS weg. Geen minister die aanschuift, geen ambtenaar die meedenkt. Dat roept vragen op over prioriteiten. ### Waarom zou VWS er moeten zijn? Het antwoord is simpel: gezondheid is geen lokaal probleem. Het is een nationale verantwoordelijkheid. Wanneer een bedrijf als Tata Steel de gezondheid van duizenden mensen beïnvloedt, hoort het ministerie aan tafel. Niet alleen om te luisteren, maar om te handelen. Levi stelt dat VWS een coördinerende rol moet spelen. "Het is niet genoeg om te zeggen: we wachten op de resultaten van het onderzoek. Er moet nu actie komen. Denk aan strengere normen voor uitstoot, betere monitoring en compensatie voor gedupeerden." ### De rol van de politiek De Expertgroep Gezondheid IJmond is opgericht om onafhankelijk advies te geven. Maar zonder politieke ruggensteun blijft het bij woorden. Levi: "We kunnen rapporten schrijven tot we een ons wegen, maar als niemand het oppakt in Den Haag, verandert er niets." Het is een patroon dat vaker voorkomt. Grote gezondheidskwesties, zoals de PFAS-vervuiling of de Q-koorts, laten zien dat het ministerie pas in actie komt als de druk te hoog wordt. Maar waarom wachten? Preventie is goedkoper en effectiever dan genezen. ### Wat er moet gebeuren Volgens Levi zijn er drie dingen nodig: 1. **Directe betrokkenheid van VWS** – Een vaste plek aan tafel bij overleggen over Tata Steel. 2. **Strengere normen** – De huidige grenswaarden voor fijnstof en andere schadelijke stoffen zijn te soepel. 3. **Meer transparantie** – Omwonenden moeten weten wat er in de lucht zit en wat de gezondheidsrisico's zijn. "Het is niet ingewikkeld," zegt Levi. "Het vraagt om politieke moed. En die is nu nog ver te zoeken." ### Conclusie De afwezigheid van VWS bij het gezondheidsoverleg over Tata Steel is een gemiste kans. Het ministerie laat zien dat gezondheid niet de hoogste prioriteit heeft, terwijl duizenden mensen in de IJmond de gevolgen dragen. Marcel Levi heeft gelijk: het is tijd dat VWS een stoel aan tafel eist. Niet morgen, maar vandaag.