Waarom deze baanbrekende kankertherapie toch werd afgewezen

Margriet Bos · 2026-10-22

Stel je voor: een veelbelovende therapie tegen uitgezaaide huidkanker, ontwikkeld in een van Nederlands bekendste ziekenhuizen. Het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam investeerde jaren in onderzoek. En dan komt er een nee uit Europa. Geen markttoelating. Pijnlijk, vooral voor de patiënten die hoopten op een nieuwe behandeling. ### Wat is er precies aan de hand? Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) heeft de therapie afgewezen. De reden? Het klinische onderzoek zou niet aan de eisen voldoen. Daardoor is het onzeker of het middel echt werkt en veilig is. Dat klinkt technisch, maar de impact is groot. Zonder goedkeuring mag het middel niet op de markt komen, en dus niet worden voorgeschreven. Voor het Antoni van Leeuwenhoek is dit een flinke tegenslag. Het ziekenhuis werkt aan zogeheten 'academic pharma': geneesmiddelen ontwikkelen vanuit de academische wereld, niet vanuit de farmaceutische industrie. Dat is bijzonder, want normaal gesproken zijn het grote bedrijven die dit soort therapieën naar de markt brengen. ### Waarom academic pharma zo belangrijk is Academic pharma klinkt misschien als een ver-van-je-bed-show, maar het raakt ons allemaal. Het betekent dat ziekenhuizen zelf onderzoek doen naar behandelingen die commercieel minder interessant zijn. Denk aan zeldzame kankersoorten of therapieën waarvan de winstmarge klein is. De farmaceutische industrie richt zich vaak op middelen die veel geld opleveren. Academic pharma vult dat gat op. Maar ja, dan moet zo'n middel dus wél worden goedgekeurd. En daar wringt de schoen. De eisen van de EMA zijn streng, en dat is terecht: we willen geen onveilige medicijnen. Maar voor academische instellingen is het lastig om aan al die eisen te voldoen. Ze hebben nu eenmaal minder geld en ervaring met regelgeving dan grote farmaceuten. ### Wat betekent dit voor de toekomst? De afwijzing roept de vraag op of academic pharma überhaupt kans van slagen heeft. Als een vooraanstaand ziekenhuis als het Antoni van Leeuwenhoek al struikelt over de regels, hoe moeten kleinere instellingen dat dan doen? Aan de andere kant: de EMA heeft ook een verantwoordelijkheid. Patiënten mogen niet worden blootgesteld aan middelen waarvan de werking niet bewezen is. > "We willen allemaal dat veelbelovende behandelingen snel bij patiënten komen. Maar we mogen de zorgvuldigheid niet uit het oog verliezen." – aldus een betrokkene. Misschien is er een middenweg. Bijvoorbeeld door academische instellingen beter te begeleiden bij het aanvragen van een markttoelating. Of door specifieke regels te maken voor dit soort kleinschalige ontwikkelingen. Feit is dat er iets moet veranderen, willen we niet dat veelbelovende therapieën strandden in de fase voor de markt. ### Wat kun je hiervan leren? Als professional in de gezondheidszorg of als geïnteresseerde leek: deze casus laat zien hoe complex geneesmiddelenontwikkeling is. Het gaat niet alleen om wetenschap, maar ook om regelgeving, geld en politiek. En uiteindelijk draait het allemaal om de patiënt, die baat heeft bij veilige en effectieve behandelingen. Voor nu blijft het bij een afwijzing. Maar wie weet ligt er over een paar jaar een herziene aanvraag op tafel. De strijd tegen kanker is er een van vallen en opstaan. En soms moet je een stap terug doen om er twee vooruit te kunnen zetten.