Waarom artsen meer ruimte willen om behandelingen te weigeren

Margriet Bos · 2026-08-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien in de zorgsector: artsen die meer ruimte willen krijgen om behandelingen te weigeren. Uit een recente poll op Zorgvisie blijkt dat een aanzienlijk deel van de zorgprofessionals voorstander is van meer zeggenschap in deze kwestie. Maar de redenen achter deze wens zijn divers en soms verrassend. Natuurlijk roept dit direct vragen op. Waarom zou een arts een behandeling willen weigeren? Gaat het om medisch-ethische bezwaren, of spelen er andere motieven? En wat betekent dit voor jou als senior of als professional in de ouderenzorg? Laten we eens dieper in deze materie duiken. ### De belangrijkste redenen voor weigering Uit gesprekken met zorgverleners en de reacties op de poll komen een aantal terugkerende thema's naar voren. Het is niet zwart-wit, maar er zijn wel duidelijke lijnen te ontdekken. - **Medisch zinloos handelen**: Dit is de meest genoemde reden. Wanneer een behandeling medisch gezien geen enkel perspectief meer biedt, willen artsen de vrijheid hebben om dit te kunnen benoemen en stoppen met behandelen. Denk aan zeer ingrijpende operaties bij een zeer slechte algehele conditie. - **Kwaliteit van leven**: Steeds vaker weegt de kwaliteit van leven zwaarder dan de kwantiteit. Een behandeling die iemand nog een paar maanden geeft, maar met enorme pijn en verlies van zelfstandigheid, wordt door steeds meer artsen ter discussie gesteld. - **Persoonlijke overtuiging**: Soms gaat het om een persoonlijk moreel kompas. Een arts kan bijvoorbeeld weigeren om een behandeling uit te voeren die tegen zijn of haar eigen levensovertuiging ingaat. Het is belangrijk om te benadrukken dat het hier niet gaat om willekeur. Het gaat om het zorgvuldig afwegen van wat in het belang is van de patiënt, maar ook om de integriteit van de zorgverlener. ### De impact op ouderenzorg Voor ons, die dagelijks bezig zijn met de veiligheid en het welzijn van senioren, is dit onderwerp extra relevant. Ouderen worden vaak geconfronteerd met complexe medische beslissingen. Het idee dat een arts een behandeling kan weigeren, kan beangstigend klinken. Maar het kan ook een geruststelling zijn. Stel je voor: je bent 85 jaar en je wordt geconfronteerd met een zware operatie. De kans op complicaties is groot en het herstel zal lang en moeizaam zijn. Een arts die de ruimte neemt om eerlijk te zeggen: "Ik denk dat dit niet in jouw belang is", toont juist moed en betrokkenheid. Het opent de deur naar een gesprek over wat jij écht belangrijk vindt in de laatste fase van je leven. > "De beste zorg is niet altijd de meest technische zorg. Soms is het de zorg die durft te zeggen: stoppen is ook een keuze." – Een zorgethicus over de poll-uitslag. ### Wat betekent dit voor jouw veiligheid? Deze discussie raakt ook aan het thema van persoonsalarmering. Het gaat uiteindelijk over regie en zelfbeschikking. Een persoonlijk alarm geeft je de vrijheid om zelfstandig te blijven wonen, met de zekerheid dat hulp binnen handbereik is. Het gaat over keuzes kunnen maken over je eigen leven. Wanneer artsen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren, wordt het nog belangrijker dat jij goed geïnformeerd bent en je wensen duidelijk kunt maken. Een gesprek met je huisarts over je grenzen en verwachtingen is daarom essentieel. Het is een vorm van zelfredzaamheid die verder gaat dan alleen fysieke veiligheid. ### De toekomst van de zorg De poll-uitslag is een signaal dat de zorg aan het veranderen is. De paternalistische houding van 'de dokter weet het beter' maakt plaats voor een meer gelijkwaardige dialoog. Dit is een positieve ontwikkeling, maar het vereist ook dat jij als patiënt of naaste je stem laat horen. Het gesprek over het weigeren van behandelingen is geen eenvoudig gesprek. Het vraagt om vertrouwen, openheid en wederzijds respect. Maar het is een gesprek dat we niet uit de weg moeten gaan. Het gaat uiteindelijk over de zorg die we willen ontvangen en de zorg die we willen geven. En dat is een onderwerp dat ons allemaal aangaat, ongeacht onze leeftijd of achtergrond.