Waarom artsen het recht willen om behandelingen te weigeren

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit de poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien in de zorgsector, en terecht. Want wanneer mag een zorgverlener nee zeggen tegen een behandeling die een patiënt juist wel wil? De discussie is niet nieuw, maar krijgt nu wel een nieuwe impuls. Steeds meer artsen geven aan dat ze zich ongemakkelijk voelen bij behandelingen waarvan ze denken dat die meer kwaad dan goed doen. Denk aan ingrijpende operaties bij zeer kwetsbare ouderen, of behandelingen die alleen maar verlengen zonder echte kwaliteit van leven te bieden. ### Waar gaat het precies over? In de kern gaat het om de vraag: heeft een arts altijd de plicht om te behandelen, of mag hij of zij ook weigeren? Volgens de huidige richtlijnen heeft een arts het recht om een behandeling te weigeren als die medisch niet zinvol is. Maar in de praktijk ligt dat gevoelig. Patiënten of hun naasten voelen zich vaak in de steek gelaten, terwijl artsen juist vinden dat ze beschermen tegen onnodig lijden. Uit de poll blijkt dat een meerderheid van de respondenten voorstander is van meer ruimte voor artsen. Toch is er ook een groep die zich zorgen maakt. Zij vrezen dat dit de deur opent naar willekeur, of dat ouderen en kwetsbare groepen sneller aan de kant worden geschoven. - Artsen willen kunnen weigeren bij medisch zinloos handelen - Patiënten willen zekerheid dat ze altijd gehoord worden - De zorgvraag neemt toe, maar de middelen blijven beperkt - Ethische afwegingen worden steeds complexer ### De rol van de ouderenzorg Vooral in de ouderenzorg speelt dit thema. Neem bijvoorbeeld een 85-jarige patiënt met gevorderde dementie die een nieuwe heup nodig heeft. De operatie kan slagen, maar de revalidatie zal zwaar zijn en de kans op complicaties is groot. Mag de arts dan besluiten dat de operatie niet in het belang van de patiënt is? Of moet de familie hierin het laatste woord hebben? Dit zijn geen makkelijke vragen. En het antwoord is zelden zwart-wit. Wat voor de één kwaliteit van leven is, is voor de ander misschien niet meer dan overleven. Daarom is het zo belangrijk dat er meer duidelijkheid komt over de gronden waarop een arts mag weigeren. > "Een behandeling weigeren is geen falen, maar een keuze voor zorg die écht past bij de patiënt." ### Wat betekent dit voor u? Als u zich zorgen maakt over dit onderwerp, bent u niet de enige. Veel mensen vragen zich af of hun arts straks nog wel wil behandelen wanneer zij of hun naasten hulp nodig hebben. Het goede nieuws is dat weigeren in de praktijk zelden voorkomt. Meestal gaat het om overleg, afstemming en het zoeken naar een oplossing die voor iedereen werkbaar is. Toch is het verstandig om uw wensen op tijd vast te leggen. Praat met uw arts of specialist over wat u belangrijk vindt. Schrijf het op, bijvoorbeeld in een wilsverklaring. Zo weet de arts waar u voor staat en kunt u samen beter beslissen over behandelingen, ook als u dat zelf niet meer kunt aangeven. ### De toekomst van zorgkeuzes De poll-uitslag laat zien dat er draagvlak is voor verandering. Maar verandering vraagt om zorgvuldigheid. Niemand wil dat artsen uit gemakzucht of budgettaire overwegingen behandelingen weigeren. De kunst is om een balans te vinden tussen professionele autonomie en respect voor de wensen van de patiënt. Dat vraagt om duidelijke richtlijnen, goede gesprekken en vooral om vertrouwen. Vertrouwen van de patiënt in de arts, maar ook van de arts in de patiënt. Want uiteindelijk gaat het niet om gelijk hebben, maar om samen de beste keuze maken. En dat is precies waar goede zorg om draait. Heeft u vragen over dit onderwerp of wilt u meer weten over uw rechten als patiënt? Neem dan contact op met uw huisarts of een onafhankelijke patiëntenorganisatie. Zij kunnen u helpen om weloverwogen keuzes te maken die passen bij uw situatie en uw wensen.