Waarom artsen het recht moeten hebben om behandeling te weigeren bij ouderen

Margriet Bos · 2026-07-28

### De illusie van genezing "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt", constateert emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons. "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." Dit is een confronterende uitspraak, maar wel een die je aan het denken zet. Want hoeveel behandelingen ondergaan we eigenlijk zonder dat ze echt helpen? We leven in een tijd waarin elke kwaal een pilletje of operatie lijkt te vereisen. Maar is dat wel altijd de beste keuze? ### Waarom behandelen we ouderdom? Ouderdom is geen ziekte, maar we behandelen het vaak wel alsof het dat is. Denk aan gewrichtspijn, vergeetachtigheid of vermoeidheid. Het zijn typische ouderdomsverschijnselen, maar in plaats van ze te accepteren, grijpen we naar medicijnen of ingrepen. Dit leidt tot een vicieuze cirkel: meer behandelingen, meer bijwerkingen, en uiteindelijk een lagere kwaliteit van leven. Sijmons pleit daarom voor een andere benadering: artsen moeten het recht hebben om nee te zeggen tegen behandelingen die geen zin hebben. - **Minder is meer**: Soms is het beter om niets te doen dan een behandeling te starten die meer kwaad dan goed doet. - **Focus op kwaliteit van leven**: In plaats van levens te verlengen, moeten we ons richten op het comfortabel en waardig oud worden. - **Eerlijke communicatie**: Artsen moeten openlijk kunnen zeggen dat een behandeling niet effectief is, zonder angst voor juridische gevolgen. ### De rol van persoonlijke alarmsystemen Dit debat raakt ook aan de veiligheid van ouderen. Want als we minder behandelen, hoe zorgen we er dan voor dat ouderen zelfstandig en veilig kunnen blijven wonen? Een persoonlijk alarm kan hier een cruciale rol in spelen. Het biedt niet alleen een vangnet bij vallen of noodgevallen, maar geeft ook gemoedsrust, zowel voor de oudere als voor de familie. > "Ouderdom is geen ziekte, maar een levensfase die we moeten omarmen met de juiste ondersteuning." - Jaap Sijmons ### Een nieuw perspectief op zorg We moeten af van het idee dat meer zorg altijd beter is. In plaats daarvan moeten we kiezen voor zorg die écht bijdraagt aan het welzijn. Dit betekent dat artsen de vrijheid moeten hebben om behandelingen te weigeren die niet in het belang van de patiënt zijn. En dat wij als maatschappij leren accepteren dat oud worden nu eenmaal gepaard gaat met beperkingen. Een persoonlijk alarm kan dan een simpele maar effectieve oplossing zijn: het voorkomt onnodige ziekenhuisopnames en geeft ouderen de kans om langer thuis te wonen. ### Conclusie Jaap Sijmons' oproep is een wake-up call. We moeten stoppen met het overbehandelen van ouderdom en in plaats daarvan kiezen voor een benadering die gericht is op kwaliteit van leven. Dat betekent niet dat we ouderen aan hun lot overlaten, maar dat we hen de juiste tools geven, zoals een persoonlijk alarm, om veilig en zelfstandig te blijven. Het is tijd voor een eerlijk gesprek over wat goede zorg écht inhoudt.