Waarom artsen het recht moeten hebben om behandeling te weigeren

Margriet Bos · 2026-07-28

Stel je voor: je bent 85 jaar, voelt je nog redelijk goed, maar de dokter wil een zware operatie uitvoeren die je leven misschien met een paar maanden verlengt. Klinkt dat als een zegen of een last? Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons stelt een confronterende vraag: behandelen we eigenlijk wel de juiste dingen? ### De illusie van genezing “Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt”, constateert Sijmons. Hij raakt een gevoelige snaar. We zijn zo gewend aan medische vooruitgang dat we vaak vergeten dat niet elke aandoening te genezen is. Ouderdom is geen ziekte, maar een natuurlijk proces. Toch worden ouderen steeds vaker onderworpen aan behandelingen die hun kwaliteit van leven niet verbeteren. ### Wat is het probleem? Het probleem is dat artsen soms onder druk worden gezet om behandelingen uit te voeren die medisch niet zinvol zijn. Familieleden willen alles doen om hun dierbaren te redden, maar dat betekent niet altijd dat het de juiste keuze is. Sijmons pleit voor meer ruimte voor artsen om nee te zeggen. - Behandelingen moeten bijdragen aan echte gezondheid, niet alleen aan levensverlenging. - Patiënten en families moeten realistische verwachtingen hebben over wat geneeskunde kan. - Artsen moeten de vrijheid hebben om hun professionele oordeel te volgen. ### Waarom dit belangrijk is voor senioren Voor ouderen en hun naasten is dit een cruciaal onderwerp. Niemand wil onnodig lijden of een behandeling ondergaan die geen zin heeft. Het gaat om kwaliteit van leven, niet om kwantiteit. Sijmons benadrukt dat we moeten durven praten over de grenzen van de geneeskunde. > "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." Deze uitspraak dwingt ons om na te denken over wat we echt willen. Willen we langer leven ten koste van alles, of willen we een waardig en comfortabel leven, ook als dat korter is? ### Hoe herken je medisch zinloze behandelingen? Het is niet altijd makkelijk om te zien of een behandeling zinvol is. Hier zijn een paar signalen: - De behandeling heeft een lage kans op succes, maar hoge risico's op bijwerkingen. - De behandeling verlengt het leven met slechts een paar weken of maanden, maar met veel pijn. - De behandeling past niet bij de wensen en waarden van de patiënt. Het is belangrijk dat ouderen en hun families open gesprekken voeren met artsen over deze dilemma's. Vraag door: wat zijn de kansen? Wat zijn de bijwerkingen? Wat is het doel van de behandeling? ### De rol van persoonlijke alarmering Terwijl we nadenken over medische grenzen, is het ook goed om te kijken naar praktische oplossingen voor veiligheid en zelfstandigheid. Persoonlijke alarmering kan ouderen helpen om langer thuis te wonen, zonder dat ze zich zorgen hoeven te maken over noodgevallen. Het geeft gemoedsrust, zowel voor de oudere als voor de familie. Als je meer wilt weten over hoe persoonlijke alarmering kan bijdragen aan een veilig en waardig leven, neem dan contact op met een expert. Het is een kleine stap die een groot verschil kan maken.