Waarom artsen het recht willen om behandelingen te weigeren

Margriet Bos · 2026-08-07

De discussie laait weer op: moeten artsen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren? Uit een poll op Zorgvisie blijkt dat een aanzienlijk deel van de artsen hier voorstander van is. Maar de meningen lopen sterk uiteen over de redenen en de gronden waarop zij dit zouden mogen doen. Dit is een gevoelig onderwerp dat raakt aan de kern van de zorgrelatie tussen arts en patiënt. ### Waarom weigeren artsen behandelingen? Artsen willen niet zomaar weigeren. Vaak gaat het om situaties waarin zij denken dat een behandeling medisch niet zinvol is. Denk aan ingrijpende operaties bij zeer kwetsbare ouderen, of behandelingen die alleen maar leiden tot meer lijden zonder uitzicht op herstel. Het principe van "geen behandeling zonder perspectief" speelt hierbij een grote rol. Toch is er ook een andere kant. Sommige artsen voelen zich ongemakkelijk bij behandelingen die zij als overbodig of zelfs schadelijk beschouwen, maar die patiënten of hun families toch nadrukkelijk vragen. Zij willen de vrijheid om nee te zeggen, zonder dat dit ten koste gaat van de vertrouwensband. ### De gronden voor weigering: een grijs gebied De poll laat zien dat er geen eenduidig antwoord is op de vraag op welke gronden een arts mag weigeren. Een aantal voorbeelden die regelmatig worden genoemd: - Medisch zinloosheid: de behandeling heeft geen kans van slagen. - Kwaliteit van leven: de behandeling leidt tot ernstig lijden zonder verbetering. - Ethische bezwaren: de behandeling gaat in tegen de professionele overtuiging van de arts. - Financiële overwegingen: in sommige gevallen speelt de kostprijs een rol, hoewel dit zelden openlijk wordt toegegeven. Het is duidelijk dat dit geen zwart-wit vraagstuk is. Wat voor de ene arts medisch zinloos is, kan voor de andere arts een waardevolle laatste kans betekenen. Dit maakt de discussie zo complex. ### De impact op ouderen en persoonsalarmering Voor ouderen is dit onderwerp extra relevant. Juist zij krijgen vaak te maken met beslissingen over wel of niet behandelen. Een persoonlijk alarm kan in die context een gevoel van veiligheid bieden, maar het lost het fundamentele vraagstuk van behandelweigering niet op. Het gaat uiteindelijk om vertrouwen: vertrouwen in de arts, maar ook vertrouwen in het systeem. Ouderen willen gehoord worden. Zij willen dat hun wensen worden gerespecteerd, ook als die wensen ingaan tegen het medisch advies. Artsen willen op hun beurt niet worden gedwongen om behandelingen uit te voeren die zij niet verantwoord vinden. Dit spanningsveld vraagt om een open dialoog. ### Wat betekent dit voor de praktijk? In de praktijk zien we dat artsen steeds vaker kiezen voor gedeelde besluitvorming. Dat betekent dat zij samen met de patiënt en diens naasten tot een beslissing komen. Maar dat werkt alleen als er ruimte is voor eerlijke gesprekken. Een arts die zich gedwongen voelt om door te behandelen, kan die ruimte niet altijd creëren. Het zou helpen als er duidelijke richtlijnen komen. Niet om artsen meer macht te geven, maar om helderheid te scheppen over wat wel en niet acceptabel is. Zo weten zowel artsen als patiënten waar ze aan toe zijn. ### Tot slot: een kwestie van vertrouwen De poll op Zorgvisie heeft een belangrijke discussie op gang gebracht. Het is geen eenvoudige kwestie, en er zijn geen pasklare antwoorden. Maar één ding is zeker: het gaat om vertrouwen. Artsen moeten kunnen handelen vanuit hun professionele overtuiging, maar altijd met respect voor de wensen van de patiënt. Alleen op die manier kunnen we tot een zorgsysteem komen waarin iedereen zich gehoord voelt. Wat vind jij? Moet een arts het recht hebben om een behandeling te weigeren, of moet de wens van de patiënt altijd voorop staan? Deel je mening en laten we het gesprek voortzetten.