Waarom artsen behandelingen willen weigeren – en wat dit voor u betekent

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit de poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Voor u als zorgprofessional of naaste van een oudere is dit een onderwerp dat direct raakt aan de dagelijkse praktijk. De discussie is niet nieuw, maar de urgentie neemt toe. Zorgverleners staan steeds vaker voor lastige keuzes: welke behandeling is nog zinvol, en wanneer wordt het vooral een last? In dit artikel duiken we dieper in de achtergronden van deze poll, de verschillende standpunten en wat dit betekent voor de zorg aan senioren. ### Waarom willen artsen vaker weigeren? De belangrijkste reden die artsen noemen, is kwaliteit van leven. Een behandeling kan medisch mogelijk zijn, maar dat betekent niet dat deze ook wenselijk is. Vooral bij oudere patiënten met meerdere aandoeningen kan een ingreep meer schade dan goed doen. Daarnaast spelen tijd en middelen een rol. De zorg staat onder druk, en artsen moeten keuzes maken over waar ze hun aandacht op richten. Soms betekent dat dat ze een behandeling afwijzen omdat deze weinig kans van slagen heeft of omdat de belasting voor de patiënt te groot is. Een derde factor is eigen verantwoordelijkheid. Steeds meer artsen vinden dat ze niet alleen een behandelplicht hebben, maar ook een plicht om niet te overbehandelen. Dat vraagt om lef en een duidelijke communicatie met patiënten en familie. ### Wat vinden voorstanders van weigeren? Voorstanders benadrukken dat weigeren soms juist zorgvuldig is. Een voorbeeld: een 85-jarige man met gevorderde dementie en een longontsteking. Een antibioticakuur kan zijn leven verlengen, maar ook leiden tot meer verwardheid en ongemak. Is dat dan de juiste keuze? Artsen die weigeren, doen dit volgens voorstanders niet uit gemakzucht, maar uit professionele overwegingen. Ze wegen de medische mogelijkheden af tegen de persoonlijke situatie van de patiënt. Dat vraagt om empathie en een goed gesprek met de familie. ### Wat vinden tegenstanders? Tegenstanders vrezen dat weigeren een glijdende schaal wordt. Als artsen meer ruimte krijgen, waar ligt dan de grens? Sommigen maken zich zorgen dat kwetsbare ouderen sneller worden afgeschreven, zonder dat er echt naar hun wensen wordt gekeken. Ook speelt de relatie tussen arts en patiënt een rol. Patiënten moeten kunnen vertrouwen op hun behandelaar. Als die behandeling kan weigeren, ontstaat er een afhankelijkheidsrelatie die niet altijd even evenwichtig is. Daarom pleiten tegenstanders voor duidelijke richtlijnen en een onafhankelijke toetsing. ### Wat betekent dit voor senioren en hun naasten? Voor ouderen en hun familie is het belangrijk om te weten dat weigeren niet betekent dat de zorg stopt. Het gaat om een afweging, niet om een afwijzing van de persoon. Een goede arts legt uit waarom een behandeling niet wordt ingezet en biedt alternatieven aan, zoals palliatieve zorg of ondersteuning thuis. - Vraag altijd door als een behandeling wordt geweigerd. Waarom is dit advies gegeven? - Bespreek vooraf uw wensen en grenzen, bijvoorbeeld met een behandelverbod of een wilsverklaring. - Zoek een arts die u vertrouwt en die tijd neemt voor uitleg. ### De rol van persoonlijke alarmen in de zorg In deze discussie speelt veiligheid een grote rol. Ouderen die thuis wonen, hebben baat bij een persoonlijk alarm. Zo kunnen ze zelfstandig blijven, terwijl ze weten dat er altijd hulp beschikbaar is. Dit vermindert de druk op artsen en ziekenhuizen, omdat veel situaties thuis kunnen worden opgelost. Een persoonlijk alarm is niet alleen voor noodgevallen. Het geeft ook een gevoel van zekerheid bij dagelijkse activiteiten. En dat maakt het gesprek over behandelingen een stuk rustiger, omdat de basis thuis goed is geregeld. ### Conclusie De poll op Zorgvisie laat zien dat er geen eenduidig antwoord is. Artsen willen meer ruimte, maar de meningen over de gronden lopen uiteen. Voor u als professional of naaste is het belangrijk om het gesprek aan te gaan. Vraag naar de overwegingen, deel uw eigen wensen en zoek samen naar de beste weg. Zo blijft de zorg menselijk, ook als een behandeling wordt geweigerd. Heeft u vragen over hoe u uw naaste thuis het beste kunt ondersteunen? Overweeg dan een persoonlijk alarm en bespreek de mogelijkheden met een zorgverlener. Samen maken we de zorg veiliger en persoonlijker.