Waarom artsen behandelingen willen weigeren: de opvallende poll-uitslag

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een recente poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen behoorlijk over. Het is een onderwerp dat veel losmaakt, zowel binnen de zorg als daarbuiten. Want laten we eerlijk zijn: we gaan er meestal vanuit dat een behandeling altijd doorgaat als een arts het aanbiedt. Maar de realiteit is genuanceerder. ### Waarom weigeren artsen behandelingen? Er zijn verschillende redenen waarom een arts een behandeling zou willen weigeren. Het is niet altijd een kwestie van onwil, maar vaak van verantwoordelijkheid en professionele integriteit. - **Medisch niet zinvol**: Soms is een behandeling medisch gezien niet zinvol. Denk aan een operatie die meer kwaad dan goed doet. - **Kostenoverwegingen**: In sommige gevallen spelen kosten een rol, al willen artsen dat niet altijd hardop zeggen. - **Persoonlijke overtuiging**: Een arts kan op persoonlijke gronden een behandeling weigeren, bijvoorbeeld bij abortus of euthanasie. - **Kwaliteit van leven**: Soms is de behandeling wel mogelijk, maar tast het de kwaliteit van leven ernstig aan. Het is een dunne lijn tussen beschermen en betuttelen. En dat maakt dit onderwerp zo gevoelig. ### De poll: wat zeggen zorgprofessionals? De poll op Zorgvisie liet zien dat een meerderheid van de respondenten voorstander is van meer weigeringsruimte. Maar de motivaties lopen sterk uiteen. Sommigen benadrukken de autonomie van de arts, anderen wijzen op de druk vanuit zorgverzekeraars. > "We moeten als artsen de moed hebben om te zeggen: dit doen we niet, omdat het niet in het belang is van de patiënt." – een anonieme respondent Toch is er ook kritiek. Critici vrezen dat weigeren een hellend vlak wordt. Waar ligt de grens? Wie bepaalt wat zinvol is? En wat betekent dit voor de relatie tussen arts en patiënt? ### Wat betekent dit voor senioren? Voor senioren is dit onderwerp extra relevant. Ouderen krijgen vaker te maken met complexe behandelkeuzes. Een arts die weigert, kan voelen als een afwijzing. Maar soms is het juist een vorm van zorg. Neem bijvoorbeeld een 85-jarige met hartfalen. Een intensieve operatie kan mogelijk zijn, maar de kans op complicaties is groot. Een arts die weigert, kiest dan voor kwaliteit boven kwantiteit. Dat is geen afwijzing, maar bescherming. Toch is het cruciaal dat dit gesprek open en eerlijk wordt gevoerd. Ouderen moeten het gevoel hebben dat ze gehoord worden. Niet dat er over hen beslist wordt. ### De rol van communicatie De kern ligt in communicatie. Een weigering zonder uitleg voelt als een dichtslaande deur. Maar een weigering met een goed gesprek, waarin de arts zijn beweegredenen deelt, kan juist vertrouwen scheppen. - Leg uit waarom een behandeling niet zinvol is - Geef alternatieven, zoals palliatieve zorg - Luister naar de wensen en angsten van de patiënt - Wees transparant over onzekerheden Het gaat erom dat de patiënt zich serieus genomen voelt. Ook als het antwoord 'nee' is. ### De toekomst van weigeringsrecht De discussie is nog lang niet beslecht. Er wordt gepleit voor duidelijke richtlijnen, zodat weigeren niet willekeurig wordt. Tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor maatwerk. Elke situatie is anders. Wat we in ieder geval kunnen verwachten, is dat dit onderwerp de komende jaren vaker op de agenda zal staan. Zeker met de vergrijzing en de toenemende druk op de zorg. ### Conclusie Artsen willen meer ruimte om behandelingen te weigeren, maar de meningen over de gronden lopen uiteen. Voor senioren is het belangrijk dat er open gesprekken plaatsvinden. Niet over hen, maar met hen. Heb jij ervaring met een weigering van een behandeling? Of heb je vragen over dit onderwerp? Laat het ons weten. Het gesprek begint namelijk bij jou. Dit artikel is geschreven door Margriet Bos, expert op het gebied van persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen.