Waarom artsen behandelingen willen weigeren – en wat dit voor u betekent

Margriet Bos · 2026-08-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien: artsen die vaker nee willen zeggen tegen behandelingen. Uit een poll op Zorgvisie blijkt dat een aanzienlijk deel van de artsen meer ruimte wil krijgen om behandelingen te weigeren. Maar waarom precies? En op welke gronden willen ze dat doen? De meningen lopen flink uiteen, en dat is begrijpelijk. In dit artikel duiken we dieper in de achtergronden, de ethische dilemma's en wat dit voor u als zorgprofessional of naaste betekent. ### Waarom willen artsen meer ruimte om te weigeren? Artsen staan dagelijks voor lastige keuzes. Soms is een behandeling medisch gezien niet zinvol, maar wordt er toch op aangedrongen door patiënten of familie. In andere gevallen speelt schaarste van middelen een rol, of twijfelen artsen aan de kwaliteit van leven na een ingreep. De poll laat zien dat veel artsen zich beperkt voelen in hun professionele oordeel. - **Medische zinloosheid**: Behandelingen die geen kans van slagen hebben, willen artsen vaker kunnen weigeren. - **Kwaliteit van leven**: Soms is de impact van een behandeling zwaarder dan de mogelijke winst. - **Schaarste**: In tijden van druk op de zorg moeten er keuzes gemaakt worden. ### De ethische kant van het verhaal Het recht om een behandeling te weigeren raakt aan fundamentele ethische principes. Aan de ene kant staat het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt. Aan de andere kant heeft de arts een eigen verantwoordelijkheid om geen schade te doen. Die spanning zorgt voor discussie, zowel binnen de beroepsgroep als in de samenleving. > "Een arts is geen machine die altijd maar doorgaat. Soms is de beste zorg juist níet behandelen." – een veelgehoorde reactie uit de poll. Toch is er ook angst: wat als weigeren een glijdende schaal wordt? Patiënten die kwetsbaar zijn, zoals ouderen, zouden mogelijk sneller te horen krijgen dat een behandeling niet meer zinvol is. Dat vraagt om zorgvuldige afwegingen en duidelijke richtlijnen. ### Wat betekent dit voor u? Of u nu zelf zorg nodig heeft of werkt in de zorg, dit onderwerp raakt ons allemaal. Het gesprek over behandelgrenzen wordt steeds belangrijker. Zeker voor ouderen en hun naasten is het goed om te weten waar ze aan toe zijn. Een persoonlijk alarm kan daarbij helpen, maar het gaat hier vooral om de medische beslissingen die daaraan voorafgaan. #### Uw rechten als patiënt Als patiënt heeft u altijd het recht om een behandeling te weigeren. Maar andersom geldt dat niet automatisch: een arts mag een behandeling weigeren als deze medisch niet verantwoord is. Dat is vastgelegd in de wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO). #### Het belang van goede communicatie De kern zit hem in het gesprek. Artsen zouden vaker moeten uitleggen waarom ze een behandeling afraden. En patiënten zouden zich veilig genoeg moeten voelen om vragen te stellen. Alleen zo ontstaat er wederzijds begrip. ### Toekomst van de zorg De uitslag van de poll is een signaal. Het laat zien dat de zorg aan het veranderen is. We bewegen van 'altijd alles doen' naar 'samen beslissen wat het beste is'. Dat is een positieve ontwikkeling, mits het zorgvuldig gebeurt. #### Richtlijnen en protocollen Er wordt gewerkt aan betere richtlijnen voor behandelbeperkingen. Zo weten artsen waar ze aan toe zijn en kunnen zij transparanter communiceren naar patiënten. Het doel is niet om zorg te onthouden, maar om zorg op maat te bieden. ### Tot slot De discussie over het weigeren van behandelingen is complex en gevoelig. Maar het is een gesprek dat we moeten voeren. Of u nu aan de kant van de arts staat of aan de kant van de patiënt: uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde. Namelijk zorg die past bij de persoon, met respect voor ieders wensen en grenzen. Heeft u vragen over dit onderwerp of wilt u meer weten over hoe u zich als oudere of naaste kunt voorbereiden op medische gesprekken? Blijf in gesprek met uw huisarts of specialist. En vergeet niet: goede zorg begint bij een goed gesprek.