Waarom artsen vaker behandelingen willen weigeren (en wat dat voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen sterk over. Dit onderwerp raakt niet alleen zorgprofessionals, maar ook u als senior of mantelzorger. Want wat betekent het als een arts een behandeling weigert? En hoe weet u waar u aan toe bent? In dit artikel duiken we in de achtergrond van deze discussie. We leggen uit waarom artsen deze ruimte vragen, welke situaties eraan ten grondslag liggen en wat dit voor u kan betekenen. Ook geven we praktische tips hoe u met uw arts in gesprek gaat over behandelingen, zodat u altijd een weloverwogen keuze kunt maken. ### Waarom willen artsen behandelingen weigeren? De poll op Zorgvisie laat zien dat een aanzienlijk deel van de artsen meer mogelijkheden wil om behandelingen te weigeren. De redenen zijn divers. Eén van de belangrijkste argumenten is het tegengaan van overbehandeling. Soms heeft een behandeling weinig zin en levert het vooral extra belasting op voor de patiënt. Daarnaast speelt de werkdruk een rol. Artsen hebben te maken met een groeiende vraag naar zorg en beperkte middelen. Door behandelingen te weigeren die weinig effect hebben, kunnen ze hun tijd en energie beter besteden aan patiënten die er echt baat bij hebben. Een ander punt is de kwaliteit van leven. Artsen zien regelmatig dat een behandeling medisch mogelijk is, maar dat het herstel zwaar is en de levenskwaliteit er niet op vooruitgaat. In zulke gevallen willen ze de ruimte hebben om samen met de patiënt een andere keuze te maken. ### Op welke gronden mogen artsen nu al weigeren? Op dit moment zijn er al situaties waarin een arts een behandeling mag weigeren. Denk bijvoorbeeld aan een behandeling die medisch zinloos is. Dat betekent dat de kans op succes zo klein is dat de behandeling niet meer proportioneel is. Ook als een behandeling indruist tegen de professionele richtlijnen, kan een arts weigeren. Een arts mag ook weigeren als hij of zij een persoonlijke overtuiging heeft die de behandeling onmogelijk maakt, zoals bij euthanasie. Maar dan moet de arts wel doorverwijzen naar een collega. Het recht om te weigeren is dus niet onbeperkt. De wetgeving en de beroepsethiek stellen duidelijke grenzen. Toch willen artsen dus meer ruimte. Ze voelen zich soms beperkt door regels en protocollen die geen rekening houden met de specifieke situatie van de patiënt. Daardoor kunnen ze niet altijd de zorg bieden die ze het beste achten. ### Wat betekent dit voor u als senior of mantelzorger? Als u te maken krijgt met een arts die een behandeling weigert, is dat ingrijpend. Het kan voelen alsof u geen keuze meer heeft. Toch is het belangrijk om te weten dat u altijd het recht heeft op een tweede mening. U kunt een andere arts vragen om naar uw situatie te kijken. Daarnaast is het verstandig om vooraf goed na te denken over wat u belangrijk vindt. Maak een lijst van vragen en bespreek deze met uw huisarts of specialist. Vraag bijvoorbeeld naar de voor- en nadelen van een behandeling, de kans op herstel en de impact op uw dagelijks leven. Een goede voorbereiding helpt u om een weloverwogen beslissing te nemen. En onthoud: u heeft altijd de regie over uw eigen zorg. Een arts kan een behandeling weigeren, maar u kunt ook zelf beslissen om een behandeling niet te willen. Samen met uw arts zoekt u naar de beste optie. ### Hoe gaat u het gesprek aan? Het gesprek met uw arts over behandelingen kan spannend zijn. Toch is het belangrijk om open en eerlijk te communiceren. Begin met het stellen van open vragen. Vraag niet alleen naar wat er mogelijk is, maar ook naar wat de arts zelf zou doen in uw situatie. - Stel vragen over de verwachte resultaten - Vraag naar alternatieven voor de voorgestelde behandeling - Bespreek uw angsten en zorgen - Vraag om uitleg in begrijpelijke taal Een goede arts neemt de tijd om alles helder uit te leggen. Als u merkt dat dit niet gebeurt, vraag dan om een gesprek met een andere zorgverlener. U heeft recht op duidelijke informatie en een respectvolle behandeling. ### De toekomst van medische keuzes De discussie over het weigeren van behandelingen zal de komende jaren waarschijnlijk verder gaan. De zorg verandert en er komt steeds meer aandacht voor kwaliteit van leven. Dat is een positieve ontwikkeling, want het betekent dat er meer ruimte komt voor persoonlijke keuzes. Voor u als senior is het belangrijk om op de hoogte te blijven van deze ontwikkelingen. Praat erover met uw arts, uw familie en uw naasten. Zo zorgt u ervoor dat uw wensen duidelijk zijn en dat u de zorg krijgt die bij u past. Uiteindelijk gaat het erom dat u zich gehoord en gerespecteerd voelt in elke fase van uw leven.