Waarom artsen het recht willen om behandelingen te weigeren

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien, zowel onder zorgprofessionals als bij patiënten. Steeds vaker krijgen artsen te maken met verzoeken waar ze zich ongemakkelijk bij voelen. Denk aan behandelingen waarvan ze denken dat ze weinig zin hebben, of die zelfs schadelijk kunnen zijn. De roep om meer zeggenschap wordt luider. Maar wat betekent dit concreet voor jou als senior of mantelzorger? ### Waarom willen artsen vaker weigeren? De belangrijkste reden is kwaliteit van zorg. Artsen willen niet zomaar alles doen wat gevraagd wordt. Ze willen hun medische kennis en ervaring gebruiken om de beste keuze te maken. Soms betekent dat dus ook 'nee' zeggen. Dit kan bijvoorbeeld spelen bij: - Behandelingen die medisch niet noodzakelijk zijn - Verzoeken die tegen hun professionele overtuiging ingaan - Situaties waarin de kans op complicaties groter is dan het verwachte voordeel Het gaat dus niet om eigenwijs zijn, maar om verantwoordelijkheid nemen. Artsen voelen zich steeds vaker gedwongen om mee te gaan in wensen van patiënten, terwijl ze eigenlijk een andere afweging zouden willen maken. ### De grens tussen overleg en weigering Een behandeling weigeren is niet hetzelfde als een gesprek uit de weg gaan. In de praktijk proberen artsen eerst altijd in overleg te gaan. Ze leggen uit waarom ze een bepaalde stap wel of niet verstandig vinden. Pas als dat gesprek niet leidt tot een gedeelde beslissing, kan het onderwerp van weigering ter sprake komen. Toch ligt die grens gevoelig. Patiënten voelen zich soms in de steek gelaten. Zeker als ze het gevoel hebben dat er geen alternatieven worden aangeboden. Het is daarom belangrijk dat artsen niet alleen zeggen wat ze niet willen doen, maar ook duidelijk maken wat ze wél kunnen betekenen. > "Een arts die weigert, moet altijd kunnen uitleggen waarom. Niet tegenover de inspectie, maar tegenover de patiënt." - Zorgethicus aan het woord in de poll ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor senioren kan dit onderwerp extra belangrijk zijn. Ouderen krijgen vaker te maken met meerdere behandelingen tegelijk. Denk aan medicatie, fysiotherapie of specialistische ingrepen. Wanneer een arts een behandeling weigert, kan dat verwarrend overkomen. Zeker als je zelf het gevoel hebt dat je iets nodig hebt. Het is dan ook verstandig om altijd door te vragen. Waarom wordt een bepaalde behandeling afgeraden? Zijn er alternatieven? En wat is het advies van de arts wél te doen? Een goede arts neemt de tijd om dit uit te leggen, ook als het antwoord 'nee' is. ### De rol van de patiënt Jij als patiënt hebt ook een stem. Je mag altijd een tweede mening vragen. Dat is geen wantrouwen, maar gewoon verstandig. Ook mag je aangeven dat je een gesprek met een andere specialist wilt. Artsen zijn daar over het algemeen niet op tegen, zolang het maar in het belang is van jouw gezondheid. Daarnaast is het goed om voorbereid het gesprek in te gaan. Schrijf je vragen op en neem eventueel iemand mee die je steunt. Zo zorg je ervoor dat het gesprek gelijkwaardig blijft. En mocht een arts toch weigeren, vraag dan altijd om een schriftelijke onderbouwing. Dat kan later van pas komen. ### De toekomst van het weigeringsrecht Het debat is nog lang niet afgerond. Zorgvisie peilde de mening van zorgprofessionals en de uitkomst is duidelijk: er is draagvlak voor meer ruimte. Maar er zijn ook zorgen. Hoe voorkom je dat weigeringen willekeurig worden? En wie bewaakt de rechten van de patiënt? Dat zijn vragen waar beleidsmakers de komende tijd mee aan de slag moeten. Voor jou als senior of mantelzorger is het vooral belangrijk om te weten dat je rechten hebt. Een arts kan niet zomaar alles weigeren. Er moet altijd een inhoudelijke reden zijn, en die moet ook gedeeld worden. Blijf dus in gesprek, stel vragen en laat je niet wegsturen zonder duidelijk antwoord. De poll op Zorgvisie laat zien dat de zorg aan het veranderen is. Artsen willen meer eigen ruimte, maar dat mag niet ten koste gaan van de zorgrelatie. Het blijft een balans tussen professionele vrijheid en vertrouwen van de patiënt. En die balans verdient aandacht, nu en in de toekomst.