Waarom artsen behandelingen willen weigeren (en wat dit voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Voor u als professional in de seniorenzorg is dit onderwerp misschien dichter bij huis dan u denkt. Wanneer een patiënt een behandeling nodig heeft, verwacht u dat de arts alles doet wat mogelijk is. Maar de realiteit is genuanceerder. Artsen staan steeds vaker voor lastige keuzes: welke behandeling is écht zinvol, en welke zorgt vooral voor extra lijden zonder perspectief? ### De kern van de discussie De poll onder zorgprofessionals laat zien dat er een groeiende behoefte is aan meer zeggenschap. Artsen willen niet zomaar behandelen omdat het kan, maar omdat het zinvol is. Dit raakt vooral aan thema's als: - Kwaliteit van leven versus levensverlenging - Behandelingen met hoge belasting en beperkt resultaat - De rol van de patiënt en familie in besluitvorming Voor ouderen is dit extra relevant. Zij hebben vaak te maken met meerdere aandoeningen tegelijk, waardoor behandelingen complexer worden. Een behandeling die bij een jonger iemand vanzelfsprekend is, kan bij een kwetsbare oudere meer kwaad dan goed doen. ### Waarom artsen weigeren Er zijn verschillende redenen waarom artsen een behandeling willen weigeren. Soms is er sprake van een medische reden, zoals een behandeling die niet werkt of te risicovol is. Maar er zijn ook andere overwegingen: - **Ethische bezwaren**: een behandeling die ingaat tegen de professionele overtuiging van de arts - **Financiële overwegingen**: behandelingen die onevenredig duur zijn in verhouding tot het verwachte resultaat - **Tijd en capaciteit**: artsen hebben beperkte tijd en moeten keuzes maken over waar ze hun aandacht aan besteden Dit betekent niet dat artsen patiënten in de steek laten. Het gaat erom dat zij hun professionele oordeel beter willen kunnen inzetten. En dat vraagt om duidelijke afspraken en open communicatie. ### Wat betekent dit voor ouderen? Als u werkt met senioren, weet u dat dit onderwerp gevoelig ligt. Veel ouderen zijn bang om niet serieus genomen te worden of om zorg te missen. Het is daarom belangrijk om het gesprek aan te gaan en verwachtingen te managen. Een goed gesprek over behandelmogelijkheden gaat niet alleen over wat medisch mogelijk is, maar ook over wat wenselijk is. Wat vindt de oudere zelf belangrijk? Waar hoopt hij of zij op? En welke kwaliteit van leven staat voorop? ### De rol van familie en naasten Familieleden spelen vaak een grote rol in deze beslissingen. Zij maken zich zorgen en willen het beste voor hun dierbare. Maar soms botsen hun wensen met het medisch advies. Het is dan de kunst om samen tot een besluit te komen die recht doet aan de wensen van de oudere én aan de professionele verantwoordelijkheid van de arts. > "Een behandeling weigeren is geen falen, maar een keuze voor kwaliteit van leven." Deze uitspraak hoor je steeds vaker in de zorg. En het is een verschuiving die u als professional kunt ondersteunen door het gesprek hierover te normaliseren. ### Hoe kunt u hiermee omgaan? Praktisch gezien zijn er een aantal stappen die u kunt zetten: - **Bespreek wensen vroegtijdig**: wacht niet tot er een crisis is, maar vraag ouderen naar hun wensen en grenzen - **Wees transparant**: leg uit wat een behandeling inhoudt en wat de mogelijke gevolgen zijn - **Luister actief**: geef ruimte aan twijfels en emoties, zonder direct te oordelen - **Stem af met de arts**: zorg dat u op één lijn zit met de behandelend arts, zodat u eenduidige informatie geeft Door deze stappen te volgen, kunt u bijdragen aan betere besluitvorming. Niet alleen voor de oudere, maar ook voor de zorgprofessional die met dezelfde vragen worstelt. ### De toekomst van behandelbeslissingen De discussie over het weigeren van behandelingen is nog niet afgerond. Het is een onderwerp dat zich blijft ontwikkelen, mede door nieuwe medische mogelijkheden en veranderende opvattingen over zorg. Wat vandaag vanzelfsprekend is, kan morgen ter discussie staan. Wat in ieder geval duidelijk is: de stem van de arts wordt serieuzer genomen. En dat is een goede ontwikkeling, mits het gesprek met de patiënt en diens naasten centraal blijft staan. Want uiteindelijk gaat het om zorg die past bij de mens, niet alleen bij de medische mogelijkheden.