Waarom artsen het recht willen om behandelingen te weigeren

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een recente poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Het is een onderwerp dat veel losmaakt, zowel onder zorgprofessionals als bij patiënten. Want wanneer mag een arts eigenlijk nee zeggen tegen een behandeling? En wat betekent dat voor de zorg die jij of je naasten ontvangen? ### Waarom willen artsen vaker weigeren? De druk op de zorg neemt al jaren toe. Artsen worden geconfronteerd met een groeiende vraag naar zorg, terwijl de capaciteit beperkt is. Dat leidt tot lastige keuzes. - Behandelingen die medisch niet zinvol zijn, kosten tijd en geld - Sommige verzoeken van patiënten gaan tegen de medische ethiek in - Artsen willen hun professionele oordeel kunnen volgen Het gaat dus niet om eigenwijsheid, maar om het beschermen van de kwaliteit van zorg. Een arts wil niet zomaar alles doen wat gevraagd wordt, zeker niet als de behandeling geen toegevoegde waarde heeft. ### De grens tussen weigeren en hulp bieden Toch ligt er een dunne lijn. Een arts die weigert, moet altijd kunnen uitleggen waarom. En belangrijker: hij of zij moet alternatieven bieden. Het mag nooit zo zijn dat een patiënt met lege handen naar huis wordt gestuurd. Neem bijvoorbeeld een oudere patiënt met een kwetsbare gezondheid. Een behandeling kan medisch mogelijk zijn, maar de risico's kunnen de voordelen overstijgen. In zo'n geval is weigeren misschien wel de meest zorgzame keuze. Maar wat als de patiënt zelf anders denkt? Dan ontstaat er spanning. De arts kijkt naar het medisch perspectief, de patiënt naar het persoonlijke perspectief. Beide zijn waardevol. ### Wat betekent dit voor senioren? Voor ouderen is dit onderwerp extra relevant. Juist zij krijgen vaak te maken met meerdere behandelingen tegelijk. Soms is het de vraag of die behandelingen nog wel bijdragen aan een goede levenskwaliteit. Een persoonlijk alarm kan in dat proces een rol spelen. Het biedt ouderen een gevoel van veiligheid en zelfstandigheid. Dat maakt het makkelijker om thuis te blijven wonen, ook wanneer de zorg intensiever wordt. > "Zorg gaat niet alleen om behandelen, maar ook om durven kiezen wat het beste is voor de mens achter de patiënt." ### De discussie is nog niet beslecht De poll op Zorgvisie laat zien dat er verdeeldheid is. Sommige artsen willen duidelijke richtlijnen, anderen willen juist meer vrijheid om per geval te beslissen. Beide standpunten hebben voor- en nadelen. Duidelijke richtlijnen bieden houvast. Maar ze kunnen ook te rigide zijn. Elke patiënt is immers uniek. Een arts die per situatie kan inschatten wat verstandig is, kan beter inspelen op individuele omstandigheden. ### Wat kun jij doen? Als je zelf of een familielid te maken krijgt met een weigering van een behandeling, is het belangrijk om het gesprek aan te gaan. Stel vragen, vraag om uitleg en bespreek alternatieven. - Vraag waarom de behandeling wordt afgeraden - Informeer naar mogelijke alternatieven - Laat je eventueel bijstaan door een mantelzorger of naaste Een goede arts neemt de tijd om dit gesprek te voeren. Als dat niet gebeurt, heb je altijd het recht om een tweede mening te vragen. Dat is geen wantrouwen, maar gewoon verstandig. ### Vooruitblik De discussie over het weigeringsrecht van artsen gaat de komende jaren zeker verder. Het raakt aan fundamentele vragen over de toekomst van onze zorg. Vragen waar we allemaal mee te maken krijgen, vroeg of laat. Door dit onderwerp bespreekbaar te maken, zetten we een belangrijke stap. Niet alleen voor artsen, maar ook voor patiënten en hun naasten. Want goede zorg begint bij begrip voor elkaars positie.