Waarom artsen behandelingen willen weigeren (en wat dit voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien in de zorg: artsen die vaker nee willen zeggen tegen bepaalde behandelingen. Uit een recente poll op Zorgvisie blijkt dat een meerderheid van de artsen meer ruimte wil krijgen om behandelingen te weigeren. Maar waarom eigenlijk? En op welke gronden willen ze dat doen? De meningen lopen flink uiteen, en dat is begrijpelijk. Als mantelzorger of familielid van een senior vraagt u zich misschien af wat dit voor u betekent. Gaat uw vader of moeder straks geen zorg meer krijgen? Dat is een terechte zorg. Laten we daarom eens rustig kijken naar wat er speelt en waarom artsen hier zo over denken. ### Waarom willen artsen meer weigeringsruimte? Artsen staan dagelijks voor lastige keuzes. Soms is een behandeling medisch gezien wel mogelijk, maar niet wenselijk. Denk aan een zware operatie bij iemand die al ernstig verzwakt is. De kans op complicaties is groot en de kwaliteit van leven gaat er misschien niet op vooruit. In zulke gevallen willen artsen vaker kunnen zeggen: "We gaan dit niet doen." De belangrijkste redenen die artsen noemen: - **Kwaliteit van leven**: Een behandeling die vooral lijden verlengt, heeft weinig zin. - **Medische effectiviteit**: Soms is de kans op succes simpelweg te klein. - **Kostenoverwegingen**: Dure behandelingen die weinig opleveren, zetten de zorgbudgetten onder druk. - **Ethische bezwaren**: Artsen willen geen behandelingen uitvoeren die tegen hun professionele overtuiging ingaan. Het gaat dus niet om het onthouden van zorg, maar om het maken van weloverwogen keuzes. Dat klinkt logisch, maar het ligt gevoelig. ### De andere kant van de medaille Natuurlijk is er ook kritiek. Patiënten en hun naasten vrezen dat artsen te snel opgeven. Wat voor de één een kleine kans is, is voor de ander hoop. En wie bepaalt eigenlijk wanneer een behandeling "zinloos" is? Dat is een lastige vraag. Bovendien is er het recht op zelfbeschikking. Een patiënt mag in principe zelf beslissen over zijn of haar lichaam. Maar als een arts weigert mee te werken, komt dat recht onder druk te staan. Dit zorgt voor een spanningsveld tussen wat de patiënt wil en wat de arts professioneel verantwoord vindt. ### Wat betekent dit voor ouderen en hun naasten? Voor ouderen is dit onderwerp extra belangrijk. Zij hebben vaker te maken met complexe zorgvragen. Een persoonlijk alarm kan helpen om zelfstandig te blijven wonen, maar medische beslissingen blijven een ander verhaal. Het is daarom verstandig om tijdig in gesprek te gaan met uw huisarts of specialist. Stel bijvoorbeeld de volgende vragen: - Welke behandelingen zijn in mijn situatie nog zinvol? - Wat zijn de risico's en bijwerkingen? - Zijn er alternatieven die minder belastend zijn? Door deze gesprekken aan te gaan, voorkomt u verrassingen achteraf. U weet dan waar u aan toe bent en kunt samen met de arts een weloverwogen keuze maken. ### De rol van de overheid en zorginstellingen De discussie gaat niet alleen over individuele artsen. Ook zorginstellingen en de overheid spelen een rol. Zij bepalen de kaders waarbinnen artsen werken. Als er meer ruimte komt voor weigeringen, moeten daar duidelijke richtlijnen voor komen. Anders ontstaat er willekeur en dat is voor niemand prettig. In Nederland wordt hierover al jaren gediscussieerd. De een vindt dat artsen te veel macht krijgen, de ander juist te weinig. Duidelijk is dat er een balans moet komen tussen professionele autonomie en het recht op zorg. Dat is een zoektocht die nog niet is afgerond. ### Conclusie: blijf in gesprek Of u het nu eens bent met de artsen of niet, één ding is zeker: communicatie is essentieel. Door open te zijn over wensen en verwachtingen, kunnen patiënten en artsen samen tot de beste beslissing komen. En dat is uiteindelijk waar het om draait: goede zorg die past bij de persoon. Heeft u vragen over dit onderwerp of wilt u meer weten over hoe u de zorg voor een oudere dierbare kunt verbeteren? Neem dan gerust contact op met uw zorgverlener. Zij kunnen u verder helpen met advies op maat.