Waarom artsen behandelingen willen weigeren (en wat dit voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen die behandelingen weigeren? Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar het is een onderwerp dat steeds vaker ter sprake komt. Uit een recente poll op Zorgvisie blijkt namelijk dat een aanzienlijk deel van de artsen meer ruimte wil krijgen om behandelingen te weigeren. Maar waarom eigenlijk? En op welke gronden willen ze dat doen? De meningen lopen flink uiteen, en dat is een belangrijke discussie die ook ú kan raken. Als senior of mantelzorger wilt u natuurlijk de beste zorg. Maar wat als uw arts een behandeling weigert? Het is goed om te begrijpen wat er speelt, zodat u weet waar u recht op heeft en wat u kunt verwachten. Laten we eens kijken naar de achtergrond van deze discussie. ## Waarom willen artsen meer ruimte om te weigeren? Artsen staan dagelijks voor moeilijke keuzes. Soms is een behandeling medisch niet zinvol, maar soms spelen ook andere overwegingen een rol. Denk aan de kosten van een behandeling, de kans op succes, of de belasting voor de patiënt zelf. Maar ook persoonlijke overtuigingen van de arts kunnen meespelen. ### Medisch niet zinvol versus persoonlijke overtuiging Een belangrijk onderscheid is het verschil tussen een behandeling die medisch niet zinvol is en een behandeling die tegen de persoonlijke overtuiging van de arts ingaat. In het eerste geval is het duidelijk: een arts mag een behandeling weigeren als deze geen enkel voordeel biedt. Maar in het tweede geval ligt het gevoeliger. Mag een arts bijvoorbeeld een behandeling weigeren op grond van religieuze of ethische bezwaren? - **Medisch niet zinvol**: geen kans op verbetering, te grote risico's, of een behandeling die niet past bij de zorgvraag. - **Persoonlijke overtuiging**: bijvoorbeeld bezwaar tegen abortus of euthanasie, ook al is dit wettelijk toegestaan. - **Kostenoverwegingen**: sommige artsen willen dure behandelingen weigeren als het rendement laag is. ## Wat betekent dit voor u als senior of mantelzorger? Het klinkt misschien zorgwekkend, maar er zijn ook waarborgen. Een arts mag niet zomaar weigeren. Er zijn regels en richtlijnen waar hij of zij zich aan moet houden. Zo moet een arts altijd uitleggen waarom hij of zij een behandeling weigert en moet hij of zij u doorverwijzen naar een collega die de behandeling wel wil uitvoeren. ### Uw rechten bij een weigering Het is goed om te weten dat u niet machteloos staat. U heeft rechten, en die kunt u inzetten als u het niet eens bent met een weigering. > "Een arts mag een behandeling weigeren, maar moet altijd uitleggen waarom en u doorverwijzen naar een collega." - Vraag altijd om een duidelijke uitleg van de weigering. - Vraag om een second opinion bij een andere arts. - Laat u informeren over de mogelijkheden van een klachtenprocedure. - Neem desnoods iemand mee naar het gesprek, zoals een mantelzorger of vertrouwenspersoon. ## De rol van de zorgverzekeraar en de wet In Nederland is de zorg geregeld via de Zorgverzekeringswet. Dit betekent dat u recht heeft op zorg die medisch noodzakelijk is. Een arts kan niet zomaar weigeren als dit in de basisverzekering zit. Toch kan de praktijk weerbarstig zijn. Soms voelen artsen druk van zorgverzekeraars om kosten te besparen, en dat kan invloed hebben op hun beslissingen. ### Wat kunt u doen bij een weigering? Heeft u te maken met een weigering en begrijpt u niet waarom? Schakel dan hulp in. Uw huisarts kan vaak bemiddelen, maar ook een patiëntenvertrouwenspersoon in het ziekenhuis kan u bijstaan. Zij kennen de regels en kunnen u helpen om uw recht te halen. - Bespreek uw zorgen met uw huisarts. - Vraag om een gesprek met de medisch ethische commissie van het ziekenhuis. - Overweeg een klacht in te dienen bij de tuchtraad. - Laat u bijstaan door een onafhankelijk adviseur. ## De toekomst van de zorg: wat kunnen we verwachten? De discussie over weigeren van behandelingen is nog niet beslecht. Er zijn voorstanders die vinden dat artsen meer autonomie moeten krijgen, maar er zijn ook tegenstanders die vrezen voor willekeur. Wat duidelijk is, is dat het gesprek hierover gevoerd moet worden. En dat gesprek gaat ook over u: over uw wensen, uw rechten en uw toekomst. Het is daarom verstandig om uw wensen op papier te zetten. Denk aan een wilsverklaring of een behandelverbod. Zo weet u zeker dat uw stem wordt gehoord, ook als u het zelf niet meer kunt zeggen. ## Conclusie: blijf betrokken bij uw zorg De poll op Zorgvisie laat zien dat er onder artsen een duidelijke wens leeft om meer ruimte te krijgen bij het weigeren van behandelingen. Of dat nu gaat om medische, ethische of financiële redenen, het is belangrijk dat u als senior of mantelzorger op de hoogte bent van uw rechten. Door betrokken te blijven en vragen te stellen, zorgt u ervoor dat de zorg die u ontvangt past bij uw wensen en behoeften. Heeft u vragen over dit onderwerp of wilt u meer weten over uw rechten in de zorg? Neem dan contact op met uw huisarts of een onafhankelijk adviseur. Zij kunnen u helpen om de juiste keuzes te maken.