Waarom artsen behandelingen willen weigeren – en wat dit voor u betekent

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen in Nederland willen vaker nee zeggen tegen behandelingen. Dat klinkt misschien schokkend, maar het is een discussie die al jaren speelt. Uit een recente poll op Zorgvisie blijkt dat een aanzienlijk deel van de zorgprofessionals meer ruimte wil om behandelingen te weigeren. Maar waarom willen ze dat eigenlijk? En op welke gronden baseren ze zich? De meningen lopen sterk uiteen, en dat is precies waar het interessant wordt. Als u straks ouder wordt en zorg nodig heeft, is het goed om te begrijpen hoe deze discussie uw zorg kan beïnvloeden. Daarom duik ik in dit artikel dieper in de redenen achter deze roep om meer zeggenschap, de juridische kaders, en wat u zelf kunt doen om uw wensen duidelijk te maken. ### Waarom artsen meer weigeringsruimte willen De kern van de discussie is simpel: artsen willen niet langer alleen maar behandelen omdat het technisch mogelijk is. Steeds vaker speelt de vraag: is deze behandeling ook echt zinvol? Veel artsen ervaren druk om door te blijven gaan, zelfs wanneer ze weten dat een behandeling weinig kans van slagen heeft of vooral leed veroorzaakt. Daar komen een paar belangrijke redenen bij kijken: - **Kwaliteit van leven**: Artsen zien dagelijks patiënten die na een zware behandeling er slechter aan toe zijn dan ervoor. Ze willen meer ruimte om eerlijk te kunnen zeggen: dit gaat niet helpen. - **Zinloze zorg voorkomen**: Geschat wordt dat zo'n 20% van de zorg in Nederland als zinloos kan worden beschouwd. Dat is niet alleen belastend voor de patiënt, maar ook voor de zorgkosten. - **Professionele autonomie**: Artsen zijn opgeleid om goed te oordelen. Ze vinden dat ze vaker hun professionele mening moeten kunnen volgen, zonder bang te zijn voor juridische consequenties. ### De juridische grens: wat mag een arts nu al weigeren? Nu denkt u misschien: een arts kan toch gewoon zeggen dat hij iets niet wil doen? In theorie is dat ook zo. Een arts is geen verplichte behandelaar. Maar in de praktijk ligt dat gevoeliger. Volgens de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) heeft een arts het recht om een behandeling te weigeren. Wel zijn daar voorwaarden aan verbonden. Zo moet de arts zijn weigering goed motiveren en moet hij de patiënt doorverwijzen naar een andere zorgverlener. In acute situaties mag een arts niet zomaar weigeren. Toch ervaren veel artsen een grijs gebied. Wat als de behandeling medisch-technisch wel mogelijk is, maar de arts inschat dat het de kwaliteit van leven niet verbetert? Daarover verschillen de meningen. ### Wat zeggen zorgprofessionals zelf? De meningen onder zorgprofessionals zijn verdeeld. Sommigen vinden dat artsen juist meer moeten behandelen, omdat elke patiënt recht heeft op de best mogelijke zorg. Anderen stellen dat er een grens moet zijn aan wat we als samenleving kunnen en willen betalen. Een veelgehoorde stem in de poll: "Als we echt naar de patiënt luisteren, weten we vaak wel wat de juiste keuze is. Maar we durven die keuze niet altijd te maken." Een andere reactie luidt: "We moeten oppassen dat we niet overgaan tot het afwijzen van zorg om financiële redenen. Dat is een hellend vlak." Het is duidelijk dat er geen eenduidig antwoord is. En dat is misschien ook wel goed nieuws: het betekent dat de discussie nog volop wordt gevoerd. ### Wat betekent dit voor u als oudere? Voor u als senior is deze discussie extra belangrijk. Wanneer u te maken krijgt met een persoonlijk alarm of andere zorg, wilt u weten dat uw behandelaar uw belangen vooropstelt. Het is daarom verstandig om zelf ook na te denken over uw wensen. Enkele tips: - **Maak uw wensen kenbaar**: Praat met uw arts over wat u belangrijk vindt in uw leven. Dat helpt hem of haar bij het maken van een goede inschatting. - **Stel een behandelwens op**: Schrijf op welke behandelingen u wel en niet wilt. Dit geeft duidelijkheid voor uzelf en uw naasten. - **Vraag door**: Als een arts een behandeling weigert, vraag dan altijd naar de reden. U heeft recht op een duidelijke uitleg. ### De rol van persoonlijke alarmen in uw veiligheid Hoewel deze discussie vooral gaat over medische behandelingen, raakt het ook aan uw algehele veiligheid en zelfstandigheid. Een persoonlijk alarm kan u helpen om langer thuis te wonen en snel hulp te krijgen wanneer dat nodig is. En dat is precies waar het uiteindelijk om draait: dat u zich veilig voelt en de zorg krijgt die bij u past. ### Tot slot De discussie over het weigeren van behandelingen door artsen is complex en gelaagd. Er is geen simpel antwoord, maar dat is ook niet nodig. Wat telt is dat we met elkaar in gesprek blijven, dat we naar elkaar luisteren en dat we samen zoeken naar de beste zorg voor iedereen. Heeft u vragen over uw eigen zorgsituatie of over hoe u uw wensen het beste kunt vastleggen? Neem dan gerust contact op met uw huisarts of een onafhankelijk cliëntondersteuner. Zij kunnen u helpen om de juiste keuzes te maken.