Waarom artsen behandelingen willen weigeren – en wat dat voor jou betekent

Margriet Bos · 2026-08-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien: artsen die behandelingen willen weigeren. Uit een recente poll op Zorgvisie blijkt dat een groot deel van de zorgprofessionals meer ruimte wil krijgen om nee te zeggen. Maar waarom eigenlijk? En op welke gronden willen ze dat doen? De meningen lopen flink uiteen, en dat roept vragen op. Voor jou als professional in de ouderenzorg of persoonsalarmering is dit onderwerp relevanter dan je misschien denkt. Het gaat namelijk niet alleen over artsen en hun zeggenschap, maar ook over de zorg die ouderen ontvangen – en hoe die zorg er in de toekomst uitziet. ### Waarom willen artsen meer ruimte? De druk op de zorg is groot. Wachttijden lopen op, budgetten staan onder spanning en het personeelstekort is nijpend. In zo'n situatie moeten er keuzes worden gemaakt. Artsen geven aan dat ze soms behandelingen als onzinnig of zelfs schadelijk beschouwen, maar zich toch verplicht voelen om ze uit te voeren. Denk bijvoorbeeld aan behandelingen bij ouderen met ernstige comorbiditeit. Een operatie die medisch gezien mogelijk is, maar weinig kans op succes biedt, kan toch worden uitgevoerd omdat de patiënt erop aandringt. Artsen willen meer ruimte om dit soort beslissingen op basis van medische ethiek te weigeren. ### De verschillende standpunten De poll laat zien dat er geen eenduidig antwoord is. Sommige artsen willen weigeren op basis van medische noodzaak: een behandeling moet een reële kans op verbetering bieden. Anderen willen weigeren vanwege kostenoverwegingen of schaarste aan middelen. - Medische gronden: behandeling heeft geen zin of kan meer kwaad dan goed doen. - Ethische gronden: behandeling gaat in tegen de professionele overtuiging van de arts. - Praktische gronden: er is onvoldoende personeel, materiaal of tijd beschikbaar. Toch is er ook kritiek. Patiëntenorganisaties vrezen dat ouderen de dupe worden van een systeem dat vooral gericht is op efficiëntie. "Het recht op zorg mag niet afhangen van de vraag of een arts het de moeite waard vindt", aldus een woordvoerder van een ouderenbond. ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor ouderen is dit onderwerp extra gevoelig. Zij zijn vaak afhankelijk van zorg en hebben minder mogelijkheden om elders een tweede mening te vragen. Als artsen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren, kan dat betekenen dat ouderen vaker te horen krijgen dat een behandeling niet wordt uitgevoerd. Dat is niet per definitie slecht. Soms is het juist beter om geen zware behandeling te starten, bijvoorbeeld bij kwetsbare ouderen die baat hebben bij rust en comfort. Maar het vraagt wel om duidelijke communicatie en goede afspraken tussen arts, patiënt en familie. ### De rol van persoonsalarmering Hier komt persoonsalarmering om de hoek kijken. Wanneer ouderen minder behandelingen krijgen, wordt het belang van preventieve zorg en veiligheid thuis groter. Een persoonlijk alarm kan ervoor zorgen dat ouderen langer zelfstandig blijven wonen, met de zekerheid dat er bij een val of noodgeval snel hulp komt. Dat geeft niet alleen de oudere zelf meer vertrouwen, maar ook de familie en zorgverleners. Het is een vorm van zorg die niet afhankelijk is van de vraag of een arts een behandeling wil uitvoeren, maar die juist preventief werkt. ### Een gesprek dat gevoerd moet worden De uitslag van de poll is een signaal dat het gesprek over de grenzen van de zorg gevoerd moet worden. Niet alleen binnen de medische wereld, maar ook met patiënten en hun naasten. Wat is goede zorg? Wanneer is een behandeling zinvol? En wie bepaalt dat? Het zijn geen makkelijke vragen. Maar ze zijn wel belangrijk. Juist nu de zorg onder druk staat, moeten we samen nadenken over een zorgsysteem dat rechtvaardig is voor iedereen – ook voor de meest kwetsbaren. ### Tot slot Artsen die meer ruimte willen om behandelingen te weigeren, is een onderwerp dat nog lang niet is uitgepraat. Het raakt aan fundamentele vragen over ethiek, kosten en kwaliteit van leven. Voor professionals in de ouderenzorg is het belangrijk om op de hoogte te blijven en mee te denken over de toekomst van zorg. Want uiteindelijk gaat het niet om de vraag wie er gelijk heeft, maar om de vraag hoe we samen de beste zorg kunnen bieden. En dat begint met een open gesprek.