Waarom artsen behandelingen willen weigeren (en wat dat voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien in de zorg: artsen die vaker nee willen zeggen tegen bepaalde behandelingen. Uit een recente poll op Zorgvisie blijkt dat een aanzienlijk deel van de artsen meer ruimte wil krijgen om behandelingen te weigeren. Maar waarom eigenlijk? En op welke gronden zouden ze dat willen doen? De meningen lopen flink uiteen, en dat is niet zo vreemd als het klinkt. In dit artikel duiken we dieper in de uitkomsten van de poll, de redenen achter deze wens en wat dit voor u als senior of naaste betekent. Want hoewel het misschien ver van uw bed lijkt, raakt dit onderwerp direct aan de zorg die u of uw dierbaren ontvangen. ### Waarom willen artsen meer weigeringsruimte? De zorg staat onder druk. Wachttijden lopen op, budgetten zijn krap en de werkdruk is hoog. Artsen geven aan dat ze soms behandelingen uitvoeren waarvan ze zelf betwijfelen of ze echt in het belang van de patiënt zijn. Denk aan ingrijpende operaties bij kwetsbare ouderen, of behandelingen die vooral levensverlengend zijn maar de kwaliteit van leven niet verbeteren. Daarnaast speelt het thema 'zinvolle zorg' een steeds grotere rol. Steeds meer artsen willen af van de reflex om altijd maar door te behandelen. Ze willen eerlijker kunnen zijn over wat een behandeling wel of niet kan opleveren. Dat klinkt misschien hard, maar het kan juist ook bevrijdend werken voor u als patiënt. ### De verschillende standpunten in de poll Uit de poll op Zorgvisie komt een genuanceerd beeld naar voren. Een deel van de artsen wil vooral meer ruimte om te weigeren op medisch inhoudelijke gronden. Bijvoorbeeld wanneer een behandeling medisch gezien geen zin meer heeft. Een ander deel wil juist meer ruimte om te weigeren op basis van kostenoverwegingen, al is dat een gevoelig onderwerp. - Medisch inhoudelijke gronden: behandeling heeft geen toegevoegde waarde meer - Kwaliteit van leven: behandeling leidt tot onaanvaardbaar lijden - Kostenoverwegingen: behandeling is te duur in verhouding tot het resultaat - Persoonlijke overtuigingen: arts wil niet meewerken aan bepaalde behandelingen Opvallend is dat veel artsen ook aangeven dat ze niet per se vaker willen weigeren, maar dat ze wel beter het gesprek willen aangaan met de patiënt. Het gaat hen niet om het ontzeggen van zorg, maar om het eerlijk bespreken van de opties. ### Wat betekent dit voor u als senior? Als u ouder wordt, is de kans groot dat u op een gegeven moment te maken krijgt met moeilijke keuzes rondom behandelingen. Het is dan belangrijk om te weten dat u altijd het recht heeft op een tweede mening. Ook kunt u zelf aangeven wat u belangrijk vindt in uw leven en welke behandelingen u wel of niet wilt. Een persoonlijk alarm kan daarbij een rol spelen, maar het gaat vooral om het gesprek. Praat op tijd met uw huisarts over uw wensen en grenzen. Stel bijvoorbeeld een behandelwensenverklaring op, zodat uw arts weet wat u belangrijk vindt. ### De rol van communicatie in de spreekkamer Uit de poll blijkt ook dat communicatie een cruciale rol speelt. Artsen die goed met hun patiënten in gesprek gaan, ervaren minder weerstand wanneer ze een behandeling afraden. Het is dan ook niet zo dat artsen zomaar behandelingen willen weigeren. Ze willen vooral dat de beslissing samen genomen wordt, op basis van eerlijke informatie. Dat betekent dat u als patiënt ook een actieve rol kunt spelen. Stel vragen, vraag door en geef aan wat u belangrijk vindt. Een goede arts zal daar altijd naar luisteren, ook als het advies uiteindelijk anders is dan u had gehoopt. ### Wat kunt u zelf doen? Het onderwerp is complex, maar u kunt zelf stappen ondernemen om goed voorbereid te zijn op moeilijke gesprekken met uw arts: - Maak een lijst van uw belangrijkste waarden en wensen rondom zorg - Bespreek deze lijst met uw huisarts of een naaste - Overweeg een behandelwensenverklaring of een levenstestament - Vraag altijd om uitleg als u iets niet begrijpt - Schroom niet om een tweede mening te vragen Het is uw leven en uw lichaam. Uiteindelijk gaat het erom dat u zorg krijgt die past bij wie u bent en wat u belangrijk vindt. Artsen die meer ruimte willen om te weigeren, doen dat niet om u tekort te doen, maar om zorg eerlijker en beter te maken. ### De toekomst van zorgkeuzes De discussie rondom weigeringsruimte voor artsen is nog lang niet afgerond. De komende jaren zullen we waarschijnlijk meer horen over dit onderwerp, zeker nu de zorg steeds duurder wordt en de vergrijzing toeneemt. Het is een lastige balans tussen medische mogelijkheden, kosten en kwaliteit van leven. Wat we wel weten, is dat open communicatie tussen arts en patiënt de sleutel is. Of het nu gaat om het weigeren van een behandeling of het kiezen voor een bepaalde zorgroute, het gesprek maakt het verschil. Blijf dus in gesprek, stel vragen en zorg dat u goed geïnformeerd bent. Dat is de beste manier om zorg te krijgen die echt bij u past.