Waarom artsen vaker behandelingen willen weigeren (en wat dat voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien: artsen die vaker behandelingen willen weigeren. Uit een poll op Zorgvisie blijkt dat een aanzienlijk deel van de artsen meer ruimte wil krijgen om nee te zeggen tegen bepaalde behandelingen. Maar waarom eigenlijk? En op welke gronden willen ze dat doen? De meningen lopen sterk uiteen, en dat is niet zo vreemd als u misschien denkt. In dit artikel duiken we dieper in deze kwestie. We kijken naar de redenen achter deze wens, de ethische dilemma's die ermee gepaard gaan, en wat dit voor u als zorgprofessional of naaste betekent. Want één ding is zeker: dit onderwerp raakt de kern van de zorgrelatie tussen arts en patiënt. ### Waarom willen artsen meer ruimte om te weigeren? De poll laat zien dat veel artsen het gevoel hebben dat ze te vaak behandelingen uitvoeren waar ze zelf niet volledig achter staan. Denk bijvoorbeeld aan behandelingen die medisch gezien weinig zin hebben, maar waar patiënten of familie sterk op aandringen. Artsen voelen zich dan soms meer uitvoerder dan behandelaar. Daarnaast speelt de toenemende druk op de zorg een rol. Met een groeiende vergrijzing en beperkte middelen, moeten er keuzes worden gemaakt. Artsen willen die keuzes niet alleen baseren op kosten, maar ook op medische zinvolheid. Het gaat erom dat ze hun professionele oordeel kunnen volgen, zonder bang te hoeven zijn voor juridische of financiële consequenties. Een ander belangrijk punt is de kwaliteit van leven. Soms kan een behandeling iemand langer laten leven, maar ten koste van een zeer beperkte levenskwaliteit. Artsen zien dit in de praktijk en willen daar eerlijk over kunnen zijn, zonder dat dit als falen wordt gezien. ### De ethische dilemma's achter het weigeren Het recht om te weigeren is niet zwart-wit. Aan de ene kant staat het medisch oordeel van de arts, aan de andere kant de autonomie van de patiënt. Dit botst regelmatig. Een arts kan bijvoorbeeld een behandeling medisch zinloos vinden, terwijl de patiënt er alle vertrouwen in heeft. - **Medische zinloosheid**: Wanneer een behandeling geen reële kans op succes biedt, kan een arts weigeren. Dit is relatief duidelijk. - **Kwaliteit van leven**: Een behandeling die leidt tot ernstig lijden, zonder uitzicht op herstel, is een grijs gebied. - **Kosten en middelen**: In tijden van schaarste moeten zorgverleners kiezen. Dit is een lastig ethisch vraagstuk. Het is belangrijk om te benadrukken dat weigeren niet betekent dat de arts de patiënt in de steek laat. Integendeel, het gesprek aangaan over wat echt belangrijk is, kan juist waardevoller zijn dan het uitvoeren van een zinloze ingreep. ### Wat betekent dit voor de patiënt? Voor u als zorgprofessional of naaste is het goed om te weten dat deze discussie ook positieve kanten heeft. Het gaat namelijk over eerlijke en open communicatie. Artsen willen niet meer standaard zeggen "we kunnen alles proberen", maar eerlijk zijn over wat wel en niet zinvol is. Dit betekent dat u als patiënt of naaste vaker een gesprek zult krijgen over de verwachtingen en doelen van een behandeling. Dat kan confronterend zijn, maar het biedt ook duidelijkheid. U kunt beter geïnformeerd beslissen, in plaats van achteraf spijt te hebben van een behandeling die weinig heeft opgeleverd. > "Een goede arts is niet degene die alles kan, maar degene die durft te zeggen wat er echt toe doet." Deze uitspraak vat de kern van de discussie goed samen. Het gaat niet om het onthouden van zorg, maar om het bieden van de juiste zorg op het juiste moment. ### De rol van communicatie in de zorg Een van de belangrijkste uitkomsten van de poll is dat communicatie centraal staat. Artsen willen niet zomaar weigeren; ze willen het gesprek aangaan. Dit vraagt om tijd, geduld en empathie. Helaas is dat in de huidige zorgpraktijk niet altijd vanzelfsprekend. Toch zien we dat steeds meer zorginstellingen investeren in gesprekstrainingen. Het doel is om artsen en verpleegkundigen handvatten te geven om moeilijke gesprekken te voeren. Dit is een positieve ontwikkeling, want het helpt om verwachtingen te managen en vertrouwen op te bouwen. Als u zelf te maken krijgt met een arts die een behandeling weigert, is het belangrijk om niet direct in de verdediging te schieten. Vraag door naar de redenen en deel uw eigen zorgen. Een goed gesprek kan vaak meer opleveren dan een behandeling die toch niet werkt. ### Wat kunnen we hiervan leren? De poll-uitslag is geen eindpunt, maar een begin van een dialoog. Het laat zien dat artsen nadenken over hun rol en verantwoordelijkheid. Dat is een goed teken. Het betekent dat de zorg niet zomaar alles doet, maar bewust kiest voor wat het beste is voor de patiënt. Voor u als professional is het interessant om deze ontwikkelingen te volgen. Misschien herkent u zelf situaties waarin u twijfelt over de zin van een behandeling. De discussie hierover is niet alleen voor artsen, maar voor iedereen die in de zorg werkt. Laten we hopen dat deze openheid leidt tot betere zorg, waarin kwaliteit van leven net zo belangrijk is als kwantiteit. Want uiteindelijk gaat het erom dat we samen de juiste keuzes maken, met respect voor elkaar en voor het leven. Heeft u vragen over dit onderwerp of wilt u meer weten over hoe u hiermee om kunt gaan? Neem dan gerust contact op met uw zorgverlener of een onafhankelijk adviseur. Het is een onderwerp dat ons allemaal aangaat, en samen komen we verder.