Waarom artsen vaker behandelingen willen weigeren (en wat dat voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien in de zorg: steeds meer artsen geven aan dat ze meer ruimte willen om behandelingen te weigeren. Uit een recente poll op Zorgvisie blijkt dat een aanzienlijk deel van de medisch specialisten en huisartsen voorstander is van meer weigeringsruimte. Maar waarom willen ze dat eigenlijk? En op welke gronden zouden ze een behandeling aan de kant willen schuiven? Daar lopen de meningen behoorlijk uiteen. Als we kijken naar de dagelijkse praktijk, dan zien we dat artsen steeds vaker voor lastige dilemma's komen te staan. Enerzijds is er de wens om elke patiënt zo goed mogelijk te helpen. Anderzijds zijn er grenzen aan wat medisch zinvol is, wat betaalbaar is en wat ethisch verantwoord is. Die spanning zorgt voor een groeiende roep om meer zeggenschap. ### De belangrijkste redenen voor weigering Waarom zou een arts een behandeling weigeren? De motieven zijn divers, maar een aantal redenen komt steeds vaker naar voren: - **Medisch zinloos handelen**: behandelingen die geen enkel perspectief bieden op verbetering of alleen maar leiden tot meer lijden. - **Kostenoverwegingen**: dure behandelingen die maar een beperkt effect hebben op de kwaliteit van leven. - **Ethische bezwaren**: behandelingen die ingaan tegen de persoonlijke overtuiging van de arts, zoals bepaalde vormen van levensverlenging. - **Kwaliteit van leven**: ingrepen die weliswaar levensreddend zijn, maar daarna een zeer slechte levenskwaliteit opleveren. - **Druk vanuit de omgeving**: familie die blijft aandringen op behandeling, terwijl de medische kansen nihil zijn. Het is belangrijk om te benadrukken dat weigering niet zomaar gebeurt. In de praktijk gaat er een zorgvuldig proces aan vooraf, waarbij de arts altijd in gesprek gaat met de patiënt en diens naasten. ### De andere kant van de medaille Natuurlijk zijn er ook kritische geluiden. Patiëntenorganisaties vrezen dat een ruimere weigeringsbevoegdheid ten koste gaat van de zorg voor kwetsbare groepen. Zij stellen dat artsen juist meer tijd zouden moeten nemen om samen met de patiënt tot een besluit te komen, in plaats van sneller 'nee' te zeggen. Daarnaast speelt de vraag: wie bepaalt eigenlijk wat 'zinvol' is? Een behandeling die voor de ene persoon onacceptabel is, kan voor een ander juist een laatste hoop betekenen. Die subjectiviteit maakt het er niet makkelijker op. > "De kunst van de geneeskunde is niet alleen weten wat je kunt doen, maar ook weten wat je moet laten." – een gedachte die steeds meer artsen onderschrijven. ### Wat betekent dit voor u als senior? Als u ouder wordt, is de kans groot dat u op een gegeven moment met dit soort vragen te maken krijgt. Het is daarom verstandig om tijdig na te denken over uw wensen en grenzen. Bespreek met uw huisarts of specialist wat u belangrijk vindt in de laatste levensfase. Maak eventueel een wilsverklaring op, zodat uw arts weet wat u wilt. Daarbij is het goed om te weten dat u altijd het recht heeft op een second opinion. Als u het niet eens bent met een beslissing van uw arts, kunt u een andere specialist om advies vragen. U blijft dus altijd regie houden over uw eigen zorg. ### De toekomst van behandelweigering De discussie over weigeringsruimte is nog lang niet afgerond. De verwachting is dat de komende jaren duidelijke richtlijnen worden opgesteld, zodat zowel artsen als patiënten weten waar ze aan toe zijn. Transparantie en goede communicatie zijn daarbij de sleutelwoorden. Voor u als senior is het vooral belangrijk om goed geïnformeerd te blijven en uw eigen wensen helder te communiceren. Zo komt u niet voor verrassingen te staan en blijft de zorg die u ontvangt zo veel mogelijk aansluiten bij wat u zelf belangrijk vindt. Heeft u vragen over dit onderwerp of wilt u meer weten over uw rechten als patiënt? Neem dan gerust contact op met uw huisarts of een patiëntenvertrouwenspersoon. Zij kunnen u verder helpen met persoonlijk advies.