Waarom artsen behandelingen willen weigeren (en wat dit voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Voor senioren en hun naasten roept dit belangrijke vragen op. Wat betekent dit voor uw zorg? En wanneer kan een arts eigenlijk nee zeggen tegen een behandeling? ### De kern van de discussie De poll op Zorgvisie laat zien dat een meerderheid van de artsen voorstander is van meer weigeringsruimte. Dat klinkt misschien verontrustend, maar het is genuanceerder dan het lijkt. Artsen willen niet zomaar behandelingen weigeren uit gemakzucht of om kosten te besparen. Het gaat vooral om de vraag wanneer een behandeling medisch zinvol is. Een behandeling die technisch mogelijk is, is niet altijd ook verstandig. Denk aan een operatie bij iemand met vergevorderde dementie. Of chemotherapie bij een zeer kwetsbare oudere. In zulke gevallen kan een arts besluiten dat de belasting van de behandeling groter is dan het verwachte voordeel. ### Waarom artsen weigeren Artsen noemen verschillende redenen om een behandeling te weigeren: - **Medische zinloosheid**: De behandeling heeft geen reële kans op succes. - **Kwaliteit van leven**: De behandeling verlengt het leven, maar niet op een waardige manier. - **Patiëntveiligheid**: De risico's van de behandeling wegen niet op tegen de voordelen. - **Duidelijkheid over prognose**: Soms is verder behandelen medisch niet meer verantwoord. Het is belangrijk om te benadrukken dat artsen niet lichtvaardig beslissen. Meestal gaat hier een zorgvuldig gesprek aan vooraf met de patiënt, de familie en vaak ook andere specialisten. ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor senioren is dit onderwerp extra relevant. Ouderen krijgen vaker te maken met meerdere aandoeningen tegelijk. Soms is het dan beter om niet alles te behandelen, maar te focussen op comfort en kwaliteit van leven. Toch kan het beangstigend zijn als uw arts zegt dat een behandeling niet wordt voortgezet. U vraagt zich misschien af: wordt mij iets onthouden? Het is goed om te weten dat u altijd het recht heeft op een tweede mening. En dat u mag vragen naar de overwegingen van uw arts. ### Het gesprek aangaan Een open gesprek met uw arts kan veel duidelijkheid geven. Stel gerust vragen als: wat is de kans dat deze behandeling werkt? Wat zijn de risico's? En hoe ziet mijn leven eruit tijdens en na de behandeling? Zo'n gesprek helpt u om samen met uw arts de beste keuze te maken. U kunt ook overwegen om vooraf uw wensen vast te leggen. Bijvoorbeeld in een wilsverklaring of door een familielid te machtigen om namens u te spreken. Dit geeft u meer controle over uw zorg, ook als u later zelf niet meer kunt beslissen. ### De toekomst van zorg De discussie over weigeringsruimte gaat waarschijnlijk niet snel verdwijnen. De zorg wordt steeds complexer en duurder. Tegelijkertijd willen we allemaal de best mogelijke zorg. Dat vraagt om eerlijke gesprekken over wat goede zorg is. En soms betekent goede zorg ook: niet behandelen, maar begeleiden. Het belangrijkste is dat u zich gehoord voelt. Een arts die uitlegt waarom een behandeling niet wordt gestart, doet dat meestal vanuit betrokkenheid. Niet vanuit onwil. Door het gesprek aan te gaan, kunt u samen tot een besluit komen waar u zich goed bij voelt. En dat is uiteindelijk waar het om draait: zorg die past bij uw leven en uw wensen.