Waarom artsen steeds vaker behandelingen willen weigeren (en wat dat voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie, een belangrijk platform voor zorgprofessionals. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen sterk over. Voor u als senior of mantelzorger is dit onderwerp misschien ver weg, maar het raakt direct aan uw zorg. Laten we eens kijken wat er speelt en wat u hiervan kunt verwachten. ### Waarom willen artsen behandelingen weigeren? De roep om meer weigeringsruimte komt niet uit de lucht vallen. Artsen staan steeds vaker voor lastige dilemma's. Denk aan een behandeling die medisch wel mogelijk is, maar weinig zinvol lijkt voor de kwaliteit van leven. Vooral bij oudere patiënten speelt dit. Een operatie die veel risico met zich meebrengt, terwijl de kans op herstel klein is, kan meer kwaad dan goed doen. Uit de poll blijkt dat een meerderheid van de zorgverleners vindt dat zij vaker 'nee' moeten kunnen zeggen. Niet uit onwil, maar uit professionele overwegingen. Het gaat om het voorkomen van onnodig lijden. Artsen willen niet langer alleen behandelen omdat het kan, maar omdat het écht iets oplevert voor de patiënt. ### De kern van het debat: wie beslist er eigenlijk? Dit onderwerp roept een fundamentele vraag op: wie heeft het laatste woord over uw behandeling? U zelf, of uw arts? In Nederland is het zo dat u als patiënt altijd toestemming moet geven voor een behandeling. Maar wat als uw arts weigert om die behandeling uit te voeren? Juridisch gezien heeft een arts het recht om een behandeling te weigeren als deze niet voldoet aan de professionele standaard. Bijvoorbeeld wanneer de behandeling medisch zinloos is. Maar in de praktijk ligt dit gevoelig. Patiënten voelen zich soms in de steek gelaten, terwijl artsen worstelen met hun verantwoordelijkheid. - Medisch zinloos: de behandeling heeft geen enkel positief effect - Onevenredig belastend: de risico's wegen niet op tegen de voordelen - Tegen de professionele richtlijnen: de behandeling past niet binnen de standaardzorg ### Wat betekent dit voor ouderen en hun naasten? Voor senioren is dit onderwerp extra belangrijk. Ouder worden brengt vaak meer zorgvragen met zich mee. En juist dan kan het gesprek over wel of niet behandelen gevoelig liggen. U wilt natuurlijk het beste voor uzelf of uw dierbare. Maar soms is de beste zorg juist géén behandeling. Neem bijvoorbeeld een kwetsbare oudere met hartfalen. Een ingrijpende operatie kan levensverlengend zijn, maar ook leiden tot wekenlange opname en revalidatie. Is dat altijd de juiste keuze? Steeds meer artsen denken daar kritisch over na. Ze kijken niet alleen naar de medische mogelijkheden, maar ook naar uw persoonlijke situatie en wensen. ### Het gesprek aangaan: zo bereidt u zich voor Het belangrijkste advies dat ik u kan geven? Ga het gesprek aan met uw arts. Wees niet bang om vragen te stellen. Een goede arts legt graag uit waarom een behandeling wel of niet wordt voorgesteld. Vraag door als iets niet duidelijk is. > "De beste zorg is niet altijd de meest uitgebreide zorg. Soms is het juist de zorg die aansluit bij wat u echt belangrijk vindt." Bereid u voor op zo'n gesprek. Schrijf uw vragen van tevoren op. Denk na over wat u belangrijk vindt in uw leven. Wilt u bijvoorbeeld alles doen om langer te leven, of staat kwaliteit van leven voorop? Door dit duidelijk te maken, helpt u uw arts om de juiste beslissing te nemen. ### De toekomst van zorg: meer maatwerk, minder standaard De uitkomst van de poll laat zien dat de zorg aan het veranderen is. We gaan van 'standaard behandelen' naar 'samen beslissen'. Dat is een positieve ontwikkeling. Het betekent dat er meer ruimte komt voor persoonlijke afwegingen. Niet elke behandeling is voor iedereen even zinvol. Voor u als senior betekent dit dat u meer regie kunt nemen over uw eigen zorg. Uw stem telt. Artsen willen steeds vaker luisteren naar wat u écht wilt. En dat is een goede zaak. Want uiteindelijk gaat zorg niet alleen om medische technieken, maar om mensen. Blijf op de hoogte van ontwikkelingen in de zorg. Praat erover met uw huisarts, uw kinderen of uw mantelzorger. Zo blijft u zelfverzekerd en goed geïnformeerd, welke beslissingen er ook genomen moeten worden.