Waarom artsen behandelingen willen weigeren (en wat dit voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Dit onderwerp raakt aan een fundamentele vraag: wie bepaalt eigenlijk wat goede zorg is? Het is een onderwerp dat veel losmaakt, zowel bij zorgverleners als bij patiënten. Want laten we eerlijk zijn: niemand wil het gevoel hebben dat een arts de handdoek in de ring gooit. Maar aan de andere kant, niemand wil ook dat een arts behandelingen uitvoert waar hij of zij niet achter staat. Het is een delicate balans tussen professionele autonomie en het recht op zorg. ### Waarom willen artsen behandelingen weigeren? De redenen die artsen aanvoeren, lopen uiteen. Sommige artsen vinden dat ze te vaak worden geconfronteerd met behandelingen die medisch gezien geen zin hebben. Denk aan ingrepen bij zeer oudere of ernstig zieke patiënten, waarbij de kans op herstel klein is en de belasting groot. Andere artsen willen meer ruimte om hun eigen professionele oordeel te volgen, zonder bang te hoeven zijn voor juridische of financiële consequenties. Er zijn ook artsen die aangeven dat ze zich moreel verplicht voelen om geen behandelingen uit te voeren die tegen hun geweten ingaan. Dat kan gaan over euthanasie, maar ook over behandelingen waarvan zij denken dat ze meer kwaad dan goed doen. Het is een grijs gebied, en precies daarom is het zo belangrijk om hierover het gesprek aan te gaan. ### Wat betekent dit voor u als patiënt? Als u straks met een zorgvraag zit, wilt u erop kunnen vertrouwen dat een arts alles doet wat nodig is. Maar wat als die arts besluit dat een bepaalde behandeling niet (meer) passend is? Dan kan dat voelen als een afwijzing, terwijl het misschien juist een teken is van zorgvuldige afweging. Een goede arts kijkt niet alleen naar wat medisch mogelijk is, maar ook naar wat wenselijk is voor u als persoon. - Vraag altijd door waarom een behandeling wordt voorgesteld of juist afgeraden - Vraag om een second opinion als u twijfelt over het advies - Bespreek uw wensen en grenzen ruim van tevoren, bijvoorbeeld via een wilsverklaring Het is overigens niet zo dat artsen zomaar behandelingen mogen weigeren. Er zijn duidelijke richtlijnen en protocollen. Een arts moet altijd kunnen uitleggen waarom hij of zij een bepaalde keuze maakt. En in de praktijk gebeurt dat ook meestal. Toch is het goed om te weten dat u als patiënt ook rechten heeft. ### De rol van de overheid en zorginstellingen Dit onderwerp is niet alleen een kwestie van individuele artsen. Ook zorginstellingen en de overheid spelen een rol. Ziekenhuizen hebben hun eigen beleid als het gaat om behandelgrenzen. En de overheid bepaalt de kaders waarbinnen zorgverleners moeten opereren. Het is dus niet zo dat één arts in zijn eentje beslist wat er gebeurt. Toch is er wel een trend zichtbaar. Steeds meer artsen voelen zich gesterkt om hun grenzen aan te geven. Dat heeft ook te maken met de toenemende werkdruk en de schaarste aan zorgpersoneel. Als er minder mensen zijn om zorg te verlenen, moeten er keuzes worden gemaakt. En die keuzes zijn niet altijd makkelijk. ### Wat kunt u zelf doen? Het belangrijkste advies dat we u kunnen geven: blijf in gesprek met uw arts. Stel vragen, deel uw zorgen en geef aan wat u belangrijk vindt. Een goede arts neemt uw wensen serieus, ook als hij of zij het er niet mee eens is. En als u het gevoel heeft dat u niet goed wordt geholpen, zoek dan een tweede mening. Dat is uw goed recht. Daarnaast is het verstandig om op tijd na te denken over wat u wilt als u zelf niet meer kunt beslissen. Een behandelverbod of een wilsverklaring kan helpen om uw wensen duidelijk te maken. Bespreek dit met uw naasten en met uw huisarts. Zo weet iedereen waar hij of zij aan toe is. Dit onderwerp zal de komende tijd ongetwijfeld voor meer discussie zorgen. En dat is maar goed ook. Want hoe meer we hierover praten, hoe beter we samen kunnen bepalen wat goede zorg is. En dat is uiteindelijk waar het om draait.