Waarom artsen behandelingen willen weigeren – en wat dat voor u betekent

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Voor u als senior of mantelzorger roept dit misschien vragen op: wat betekent dit voor uw zorg? En wanneer kan een arts eigenlijk ‘nee’ zeggen? Het is een onderwerp dat gevoelig ligt. Aan de ene kant staat de autonomie van de patiënt, aan de andere kant de professionele verantwoordelijkheid van de arts. Beide zijn belangrijk, maar ze botsen soms. In dit artikel leggen we uit wat er speelt, welke argumenten artsen aanvoeren en wat u zelf kunt doen als u met een weigering te maken krijgt. ### Waarom willen artsen vaker weigeren? Artsen worden steeds vaker geconfronteerd met verzoeken waar ze zich ongemakkelijk bij voelen. Denk aan behandelingen die volgens hen geen medisch nut hebben, of ingrepen die vooral cosmetisch zijn. Ook speelt tijdsdruk een rol: de zorg is overbelast en artsen moeten keuzes maken. Door meer ruimte te krijgen om te weigeren, hopen ze de kwaliteit van zorg hoog te houden. - Behandelingen zonder bewezen effect - Verzoeken die ingaan tegen de medische ethiek - Ingrepen die vooral op sociale druk zijn gebaseerd - Zorg die beter elders kan worden gegeven Het gaat dus niet om eigenwijsheid, maar om het bewaken van professionele grenzen. Toch is het belangrijk dat die grenzen duidelijk worden gecommuniceerd naar de patiënt. ### Wat zegt de wet? In Nederland is de positie van de arts wettelijk vastgelegd. Een arts mag een behandeling weigeren als die in strijd is met zijn of haar geweten of met de medische richtlijnen. Maar die weigering moet wel zorgvuldig gebeuren. De arts moet uitleggen waarom hij of zij weigert en moet de patiënt doorverwijzen naar een andere zorgverlener. Dit wordt ook wel het ‘recht op verwijzing’ genoemd. > “Een weigering is nooit zomaar een ‘nee’. Het is een zorgvuldige afweging tussen medische noodzaak, professionele integriteit en de wensen van de patiënt.” Toch blijkt in de praktijk dat veel ouderen zich hierover zorgen maken. Ze zijn bang dat ze niet meer serieus worden genomen of dat er te snel wordt geweigerd. Daarom is het goed om te weten wat uw rechten zijn en hoe u een gesprek met uw arts kunt aangaan. ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor senioren is dit onderwerp extra relevant. Ouderen hebben vaker te maken met meerdere aandoeningen en complexe zorgvragen. Soms is er geen eenduidig medisch antwoord, en dan kan een arts terughoudend zijn. Dat is niet altijd verkeerd, maar het vraagt wel om goede communicatie. - Vraag altijd om een duidelijke uitleg bij een weigering - Vraag of er alternatieven zijn die wel mogelijk zijn - Laat u bijstaan door een familielid of mantelzorger - Overweeg een tweede mening als u twijfelt Het is uw lichaam en uw leven. Artsen hebben kennis, maar u kent uzelf het beste. Een goede arts luistert naar uw zorgen en neemt die serieus. Als dat niet gebeurt, is dat een signaal om verder te zoeken. ### Hoe gaat u het gesprek aan? Een gesprek over weigering is niet makkelijk. Toch zijn er een paar tips die kunnen helpen. Bereid u voor door uw vragen op te schrijven. Wees duidelijk over wat u wilt en waarom. En wees niet bang om door te vragen als iets niet duidelijk is. Het kan ook helpen om uw huisarts of specialist te vragen naar de richtlijnen die gelden voor uw situatie. Zo weet u of een weigering terecht is of niet. En onthoud: u heeft altijd het recht om een tweede mening te vragen. Dit is geen teken van wantrouwen, maar een manier om zeker te weten dat u de beste zorg krijgt. ### Tot slot De discussie over het weigeren van behandelingen is nog niet voorbij. Het is een zoektocht naar balans tussen wat medisch verantwoord is en wat u als persoon wenst. Door goed geïnformeerd te zijn en het gesprek aan te gaan, kunt u zelf bijdragen aan die balans. Uw stem telt, ook in de spreekkamer. Blijf op de hoogte van ontwikkelingen in de zorg en laat u niet ontmoedigen door ingewikkelde regels. Zorg is maatwerk, en dat geldt ook voor u.