Waarom artsen steeds vaker behandelingen weigeren (en wat dat voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Voor u als senior of mantelzorger roept dit misschien vragen op: wat betekent dit voor uw zorg? En wanneer kan een arts eigenlijk 'nee' zeggen? Het onderwerp is gevoelig, dat snapt iedereen. Niemand wil het gevoel hebben dat hij of zij wordt afgescheept. Maar aan de andere kant: artsen hebben ook een verantwoordelijkheid om geen onnodige of zelfs schadelijke behandelingen uit te voeren. Het is een delicate balans tussen recht op zorg en professionele vrijheid. ### Waar draait de discussie precies om? De kern van de discussie is simpel: mag een arts een behandeling weigeren die hij of zij medisch niet verantwoord vindt? Veel artsen zeggen: ja, dat moet kunnen. Ze willen niet langer gedwongen worden om behandelingen uit te voeren waar ze zelf niet achter staan. Denk aan operaties bij zeer kwetsbare ouderen waarvan de kans op herstel klein is, of medicijnen die vooral bijwerkingen geven zonder echt te helpen. Uit de poll blijkt dat een meerderheid van de zorgprofessionals voorstander is van meer weigeringsruimte. Maar let op: dat betekent niet dat ze zomaar behandelingen mogen weigeren. Er zijn duidelijke voorwaarden. Een arts moet altijd kunnen uitleggen waarom hij of zij een behandeling niet wil uitvoeren. En er moet altijd een alternatief worden aangeboden. ### De belangrijkste redenen om te weigeren Waarom willen artsen eigenlijk vaker weigeren? De redenen lopen uiteen, maar een paar komen vaak terug: - **Medisch niet zinvol**: Een behandeling die geen kans van slagen heeft, willen artsen niet uitvoeren. Dit kan bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie of ernstige hartfalen. - **Kwaliteit van leven**: Soms verlengt een behandeling het leven, maar niet op een manier die de moeite waard is. Artsen kijken steeds meer naar wat de patiënt zelf belangrijk vindt. - **Tegen de eigen overtuiging in**: Een arts mag niet worden gedwongen om iets te doen wat tegen zijn of haar professionele normen ingaat. - **Onnodige risico's**: Als de risico's van een behandeling groter zijn dan de mogelijke voordelen, is weigeren soms de beste keuze. ### Wat betekent dit voor u als senior? Misschien schrikt u van dit nieuws. Het klinkt alsof u straks geen zorg meer krijgt wanneer u die nodig heeft. Maar probeer het eens van de andere kant te bekijken. Een arts die kritisch nadenkt over behandelingen, is juist een arts die zorgvuldig met u omgaat. Niemand heeft er iets aan als u een zware operatie ondergaat die weinig kans van slagen heeft. U heeft overigens altijd het recht om een tweede mening te vragen. En als u het niet eens bent met uw arts, kunt u in gesprek blijven. De weigeringsruimte is er niet om u de mond te snoeren, maar om betere zorg te leveren. Het gaat om maatwerk, niet om afwijzing. ### Hoe praat u hierover met uw arts? Een goed gesprek begint met goede vragen. Vraag bijvoorbeeld: - Waarom stelt u deze behandeling voor? - Wat zijn de kansen op succes? - Wat gebeurt er als we niets doen? - Zijn er alternatieven? Door deze vragen te stellen, laat u zien dat u meedenkt. En dat waarderen artsen enorm. Samen kunt u dan tot een beslissing komen die voor u beiden werkt. Uiteindelijk gaat het om uw gezondheid en uw wensen. Een arts die eerlijk is over twijfels, is een arts die u kunt vertrouwen. ### De toekomst van zorg voor ouderen De poll op Zorgvisie is een signaal. Het laat zien dat de zorg aan het veranderen is. Steeds meer aandacht gaat naar kwaliteit van leven in plaats van alleen maar levensverlenging. En dat is een positieve ontwikkeling. Voor ouderen betekent dit dat er meer ruimte komt voor gesprekken over wat u echt belangrijk vindt in uw laatste levensfase. Dus ja, artsen willen meer ruimte om te weigeren. Maar dat is geen bedreiging. Het is een kans om beter na te denken over zorg die past bij uw leven. Blijf in gesprek, stel vragen en weet dat u altijd een stem heeft in uw eigen behandeling. Dat is de kern van goede zorg.