Waarom artsen steeds vaker behandelingen weigeren (en wat dat voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien in de zorg: artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Uit een poll op Zorgvisie blijkt dat een aanzienlijk deel van de artsen hier voorstander van is. Maar waarom willen ze dat eigenlijk? En op welke gronden mogen ze straks mogelijk 'nee' zeggen? In dit artikel duiken we dieper in de kwestie. ### De poll: wat zeggen de cijfers? De poll op Zorgvisie liet zien dat veel artsen vinden dat ze meer mogelijkheden moeten hebben om een behandeling te weigeren. Dat roept natuurlijk direct vragen op. Want wat betekent dit voor u als patiënt? En wanneer is zo'n weigering eigenlijk gerechtvaardigd? Het gaat hier niet om een simpel ja of nee. De meningen lopen uiteen over de gronden waarop een arts zou mogen weigeren. Sommigen vinden dat medische noodzaak de enige reden mag zijn, terwijl anderen ook persoonlijke of ethische overwegingen willen meewegen. ### Waarom willen artsen kunnen weigeren? Er zijn verschillende redenen waarom artsen deze ruimte opeisen. Denk bijvoorbeeld aan: - **Medisch zinloos handelen**: wanneer een behandeling medisch gezien geen enkel perspectief biedt, willen artsen dit kunnen weigeren zonder juridische of ethische bezwaren. - **Overbehandeling tegengaan**: in sommige gevallen wordt er meer behandeld dan goed is voor de patiënt. Artsen willen hier een grens in kunnen trekken. - **Ethische bezwaren**: denk aan behandelingen die tegen de persoonlijke overtuiging van de arts ingaan, zoals bepaalde vormen van levensverlenging. - **Capaciteit en druk**: door personeelstekorten en hoge werkdruk willen artsen bewuster kunnen kiezen waar ze hun tijd aan besteden. Het is een delicate balans. Enerzijds is er het recht van de patiënt op zorg, anderzijds het recht van de arts om professioneel en ethisch verantwoord te handelen. ### Wat betekent dit voor u als zorgvrager? Het klinkt misschien zorgelijk: een arts die een behandeling weigert. Maar in de praktijk gaat het vaak om situaties waarin een behandeling weinig tot niets oplevert. Toch is het belangrijk dat u weet waar u recht op heeft. Een weigering moet altijd goed onderbouwd zijn en u heeft recht op een duidelijke uitleg. > "Een arts die weigert, moet kunnen uitleggen waarom. Niet alleen medisch, maar ook menselijk." – Margriet Bos Het is ook goed om te weten dat u altijd een second opinion kunt vragen. U bent niet overgeleverd aan één mening. Een andere arts kan er heel anders over denken. ### De rol van communicatie Wat mij betreft draait het hier eigenlijk om één ding: communicatie. Wanneer een arts uitlegt waarom een behandeling niet wordt gestart of gestopt, ontstaat er begrip. Zelfs als u het er niet mee eens bent. Het is die menselijke maat die het verschil maakt tussen een botte weigering en een zorgvuldige afweging. Uit gesprekken met ouderen en hun naasten merk ik dat veel onrust ontstaat door onduidelijkheid. Mensen voelen zich in de steek gelaten als ze niet begrijpen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt. Daarom pleit ik voor meer transparantie in de spreekkamer. ### Wat kunt u zelf doen? Heeft u te maken met een weigering van een behandeling? Dan zijn er een aantal stappen die u kunt zetten: - Vraag altijd om een schriftelijke onderbouwing van de weigering. - Bespreek de situatie met een vertrouwenspersoon of familielid. - Overweeg een second opinion bij een andere specialist. - Neem contact op met een patiëntenvertrouwenspersoon als u er niet uitkomt. Het is uw lichaam en uw leven. U heeft het recht om betrokken te worden bij elke beslissing die over u wordt genomen. En dat geldt dus ook voor een weigering. ### De toekomst van zorgkeuzes We staan aan de vooravond van een interessante discussie. De poll is slechts het begin. Er zal ongetwijfeld meer onderzoek volgen en mogelijk ook nieuwe richtlijnen. Wat mij betreft is dat een goede ontwikkeling, zolang de patiënt centraal blijft staan. Want uiteindelijk gaat het in de zorg niet om regels of protocollen, maar om mensen. Mensen die zorg nodig hebben en mensen die zorg verlenen. Alleen door samen te werken en naar elkaar te luisteren, komen we tot de beste keuzes. Heeft u ervaring met een weigering van een behandeling? Of heeft u vragen over dit onderwerp? Deel uw verhaal gerust, want door ervaringen te delen helpen we elkaar vooruit.