Waarom artsen behandelingen steeds vaker weigeren (en wat dat voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-07

Artsen willen meer ruimte krijgen om behandelingen te weigeren. Dat blijkt uit een poll op Zorgvisie. Maar waarom ze willen kunnen weigeren en op welke gronden, daar verschillen de meningen over. Voor u als professional in de persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen is dit een onderwerp dat direct raakt aan de zorg voor uw cliënten. Het roept vragen op over keuzevrijheid, kwaliteit van leven en de grenzen van medisch handelen. ### Waarom artsen terughoudender worden Het is geen geheim dat de zorg onder druk staat. Artsen zien steeds vaker patiënten met complexe zorgvragen, terwijl de tijd en middelen beperkt zijn. Maar er is meer aan de hand. Steeds meer artsen geven aan dat ze behandelingen willen weigeren die volgens hen geen meerwaarde bieden. Denk aan ingrijpende operaties bij zeer kwetsbare ouderen of behandelingen die vooral leiden tot meer lijdensweg. - Behandelingen die niet bijdragen aan kwaliteit van leven - Ingrepen met een hoog risico op complicaties - Zorg die medisch gezien geen kans van slagen heeft De poll laat zien dat een meerderheid van de artsen voorstander is van meer weigeringsruimte. Maar dat roept natuurlijk ook vragen op. Wie bepaalt dan wat 'zinvol' is? En hoe voorkomen we dat ouderen het gevoel krijgen dat ze er niet meer toe doen? ### De ethische kant van het verhaal Achter deze discussie schuilt een fundamentele vraag: wat is goede zorg? Vroeger was het antwoord simpel: alles doen wat mogelijk is. Nu verschuift dat naar: doen wat zinvol is. Dat is een belangrijke nuance. Vooral voor ouderen die zelfstandig wonen en gebruikmaken van een persoonlijk alarm, kan dit betekenen dat ze vaker een gesprek moeten voeren over wat ze écht willen. Artsen voelen zich soms gedwongen om behandelingen uit te voeren waar ze zelf niet achter staan. Dat kan leiden tot morele stress en uiteindelijk tot een lagere kwaliteit van zorg. Door duidelijke kaders te stellen, hopen ze beter te kunnen uitleggen waarom bepaalde behandelingen niet worden voorgesteld. ### Wat betekent dit voor ouderen en hun naasten? Voor ouderen is het belangrijk om te weten dat ze inspraak hebben. Een weigering van een behandeling is geen einde van de zorg, maar een keuze voor een andere benadering. Denk aan palliatieve zorg, meer aandacht voor comfort of het inzetten van hulpmiddelen zoals een alarm met valdetectie om langer veilig thuis te kunnen wonen. Het gesprek aangaan met de arts is cruciaal. Vragen als 'Wat levert deze behandeling mij op?' en 'Wat zijn de risico's?' helpen om samen tot een goede beslissing te komen. U als professional kunt hierin een belangrijke rol spelen door ouderen te ondersteunen bij het voorbereiden van deze gesprekken. ### De rol van technologie in de zorg Interessant is dat technologie steeds vaker een alternatief biedt voor medische ingrepen. Een persoonlijk alarm met valdetectie kan bijvoorbeeld voorkomen dat iemand na een val langdurig op de grond ligt, waardoor ziekenhuisopnames afnemen. Ook slimme sensoren in huis kunnen vroegtijdig signaleren dat iemand achteruitgaat, waardoor tijdig ingrijpen mogelijk is zonder dat er direct een zware behandeling nodig is. Dit soort oplossingen geven ouderen meer regie over hun eigen leven. Ze kunnen langer zelfstandig blijven wonen, met de zekerheid dat er hulp is wanneer dat nodig is. En dat is precies waar het in de zorg om zou moeten draaien: niet alles kunnen, maar wel het beste doen voor de persoon in kwestie. ### Een gezamenlijke verantwoordelijkheid De discussie over het weigeren van behandelingen is niet eenvoudig. Het raakt aan levensbeschouwelijke overtuigingen, persoonlijke waarden en medische kennis. Toch is het belangrijk dat we het gesprek blijven voeren. Niet alleen tussen artsen onderling, maar ook met ouderen, hun families en zorgprofessionals zoals u. Door samen te bepalen wat goede zorg is, kunnen we ervoor zorgen dat ouderen de zorg krijgen die past bij hun wensen en behoeften. En dat is uiteindelijk waar het allemaal om draait.