Waarom deze artsen zeggen: we moeten behandeling durven weigeren bij ouderen

Margriet Bos · 2026-07-28

### De veranderende verwachtingen van de moderne geneeskunde We leven in een tijd waarin de geneeskunde wonderen lijkt te verrichten. Maar is dat wel echt zo? Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons stelt een confronterende vraag: behandelen we eigenlijk wel de juiste dingen? Hij zegt: "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt." Dat is een harde constatering, maar eentje die we niet kunnen negeren. ### Wat we eigenlijk behandelen is ouderdom Sijmons gaat nog een stap verder. Hij beweert: "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." En daar zit een kern van waarheid in. Denk er maar eens over na. Als je 85 bent en je hebt last van gewrichtspijn, is dat dan een ziekte of gewoon een teken van ouder worden? We zijn zo gewend geraakt aan het idee dat alles behandeld moet worden, dat we vergeten dat sommige dingen gewoon bij het leven horen. ### Waarom we soms moeten durven stoppen Hier komt het lastige punt: artsen moeten volgens Sijmons de vrijheid krijgen om behandelingen te weigeren. Niet uit luiheid, maar uit wijsheid. Want als een behandeling iemand alleen maar langer laat leven zonder kwaliteit, wat heeft die persoon er dan aan? Het gaat niet om het verlengen van het leven, maar om het verbeteren van de kwaliteit ervan. En dat betekent soms dat je moet zeggen: "We gaan dit niet doen, want het helpt niet." ### De rol van persoonlijke alarmen in deze discussie Dit brengt ons bij een praktisch punt: hoe zorgen we ervoor dat ouderen veilig en zelfstandig kunnen blijven, zonder dat we hen onnodig medisch behandelen? Persoonlijke alarmen spelen hier een cruciale rol. Ze geven ouderen de vrijheid om thuis te blijven wonen, met de zekerheid dat er hulp is als dat nodig is. Maar dan moet die hulp wel zinvol zijn, niet zomaar een medische ingreep die geen echte meerwaarde biedt. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor zorgprofessionals en familieleden is het belangrijk om kritisch te blijven. Vraag jezelf af: is deze behandeling echt nodig? Of houden we iemand alleen maar in leven zonder dat die persoon daar gelukkig van wordt? Het antwoord is niet altijd makkelijk, maar het gesprek erover is essentieel. En vergeet niet: technologie zoals persoonlijke alarmen kan helpen om die balans te vinden tussen veiligheid en kwaliteit van leven. - Vraag altijd naar het doel van een behandeling - Overweeg of de behandeling past bij de levensfase van de persoon - Gebruik hulpmiddelen zoals alarmen om zelfstandigheid te bevorderen, niet om medische ingrepen te rechtvaardigen ### Conclusie: tijd voor een andere kijk Sijmons' boodschap is duidelijk: we moeten stoppen met het onnodig medicaliseren van ouderdom. Dat betekent niet dat we ouderen in de steek laten, maar dat we slimmer omgaan met zorg. Laten we luisteren naar wat ouderen zelf willen en hen ondersteunen met praktische oplossingen, in plaats van hen te overspoelen met behandelingen die weinig toevoegen. Het is tijd voor een eerlijk gesprek over wat goede zorg écht inhoudt.