Waarom AI-therapeuten zorgen baren bij experts

Margriet Bos · 2026-02-14

Het is een ontwikkeling die je niet kunt negeren. Steeds vaker duiken er apps en platforms op die kunstmatige intelligentie aanbieden als therapeut. Het klinkt misschien handig - altijd beschikbaar, geen wachtlijsten en vaak goedkoper. Maar er klinken ook steeds meer alarmbellen. Zowel wetgevers als ervaren therapeuten maken zich zorgen. En die zorgen zijn niet zomaar uit de lucht gegrepen. Ze gaan over iets fundamenteels: menselijk contact in de zorg. ### Wat maakt menselijke therapie zo waardevol? Laten we even stilstaan bij wat therapie eigenlijk is. Het gaat niet alleen om het oplossen van problemen. Het gaat om een vertrouwensrelatie, om iemand die echt naar je luistert. Een menselijke therapeut pikt non-verbale signalen op - die kleine zucht, die aarzeling in je stem, die lichaamstaal die meer zegt dan woorden. AI-systemen, hoe geavanceerd ook, missen die menselijke intuïtie. Ze werken met algoritmes en patronen. En dat is precies waar de schoen wringt. Want emotionele problemen volgen niet altijd een patroon.  ### De risico's van digitale therapeuten Er zijn een paar concrete risico's waar experts voor waarschuwen: - **Misdiagnoses**: AI kan symptomen verkeerd interpreteren zonder de context te begrijpen - **Gebrek aan urgentiebesef**: Een systeem herkent mogelijk niet wanneer iemand acuut gevaar loopt - **Privacyproblemen**: Je deelt je diepste gedachten met een algoritme - waar gaan die data heen? - **Vervanging van menselijk contact**: Voor veel mensen is dat wekelijkse gesprek een levenslijn Een therapeut die ik sprak, verwoordde het treffend: "AI kan tools aanreiken, maar kan geen therapeutische relatie opbouwen. En die relatie is vaak het medicijn." ### Waar ligt dan de waarde van AI? Nu moet ik wel eerlijk zijn - er zijn ook positieve kanten. AI kan bijvoorbeeld: - Ondersteuning bieden tussen sessies door - Patronen herkennen in dagboekvermeldingen - Oefeningen en tools toegankelijk maken - Mensen bereiken die anders geen hulp zouden zoeken Het gaat erom dat we AI zien als aanvulling, niet als vervanging. Een soort digitale assistent voor de therapeut, niet de therapeut zelf. ### Wat betekent dit voor de toekomst? In Nederland zijn we altijd voorlopers geweest in zorginnovatie. Maar we moeten ook voorop lopen in het beschermen van kwaliteit. Er zijn geluiden voor meer regulering - duidelijke kaders waarbinnen deze technologie gebruikt mag worden. Denk aan verplichte menselijke supervisie, transparantie over hoe de algoritmes werken, en strenge privacywaarborgen. Want innovatie is prachtig, maar niet ten koste van kwetsbare mensen. ### De menselijke maat blijft cruciaal Uiteindelijk draait het om balans. Technologie kan de zorg verbeteren, toegankelijker maken en kosten verlagen. Maar de kern moet menselijk blijven. Dat gevoel dat er iemand écht naar je luistert, die je begrijpt zonder dat je alles hoeft uit te leggen. Die therapeutische relatie kun je niet programmeren. Die ontstaat tussen mensen. En dat is precies waarom zoveel professionals nu zeggen: laten we voorzichtig zijn. Laten we niet zo enthousiast worden over de mogelijkheden dat we de risico's vergeten. Want als er één plek is waar de menselijke maat niet mag verdwijnen, dan is het wel in de geestelijke gezondheidszorg. Daar waar kwetsbaarheid centraal staat, moet menselijkheid dat ook blijven doen.