Waar blijft VWS? Marcel Levi over de stille stoel bij Tata Steel-overleg

Margriet Bos · 2026-07-21

Drie jaar lang zit Marcel Levi namens de Expertgroep Gezondheid IJmond aan tafel bij het onderzoek naar Tata Steel. En in al die tijd heeft hij geen enkele ambtenaar van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) gezien. Laat staan een minister. Hoe kan dat? En waarom eist niemand een plek op? Het is een vraag die steeds luider klinkt. Want als het gaat om de gezondheid van omwonenden, zou je toch verwachten dat VWS vooraan zit. Maar niets is minder waar. Laten we eens kijken wat hier precies aan de hand is. ### De afwezige partij Marcel Levi is geen onbekende in de medische wereld. Hij is internist en voormalig voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Toch blijkt zijn stem alleen niet genoeg om VWS naar de overlegtafel te krijgen. - Het ministerie is structureel afwezig bij gezondheidsoverleggen over Tata Steel. - Ambtenaren geven aan dat het niet hun verantwoordelijkheid is. - Ondertussen lopen omwonenden risico op gezondheidsschade. Het is een patroon dat we vaker zien: ministeries schuiven verantwoordelijkheden door, terwijl de echte problemen onopgelost blijven. Maar bij Tata Steel gaat het niet om kleine ergernissen. Het gaat om fijnstof, zware metalen en mogelijk kankerverwekkende stoffen die in de lucht hangen. ### Waarom VWS zou moeten aanschuiven Je zou denken dat volksgezondheid precies het terrein is van VWS. Toch blijft het ministerie weg. Waarom? Volgens sommigen is het een kwestie van prioriteiten. Anderen wijzen naar de complexiteit van het dossier. Maar de feiten zijn simpel: 1. Tata Steel stoot jaarlijks duizenden kilo's aan schadelijke stoffen uit. 2. Omwonenden melden vaker longklachten, hoofdpijn en andere gezondheidsproblemen. 3. Onderzoek van de GGD en het RIVM bevestigt dat de luchtkwaliteit in de IJmond slechter is dan elders. "Het is onbegrijpelijk dat VWS niet aan tafel zit," zegt Levi. "We hebben het hier over de gezondheid van tienduizenden mensen. Dat is toch precies waar het ministerie voor zou moeten staan?" ### De gevolgen van afwezigheid Zonder VWS ontbreekt er een belangrijke stem in het overleg. Het ministerie kan niet alleen toezien op gezondheidsrisico's, maar ook lobbyen voor strengere regels of extra onderzoek. Nu blijft die expertise aan de kant staan. "We missen niet alleen een ambtenaar," legt Levi uit. "We missen de hele denkkracht en het netwerk dat VWS kan inzetten. Dat is een gemiste kans." Ook voor omwonenden is het frustrerend. Zij zien dat er wel wordt gepraat over emissies en normen, maar dat de menselijke kant vaak onderbelicht blijft. Hoeveel gevallen van astma of longkanker zijn er in de regio? Wat doet de stress van onzekerheid met mensen? Dit zijn vragen waar VWS bij uitstek antwoord op zou kunnen geven. ### Wat er nu moet gebeuren Het is duidelijk dat de status quo niet werkt. Levi pleit voor een structurele plek voor VWS in het overleg. Maar dat vraagt om politieke wil. - De Tweede Kamer moet druk uitoefenen op de minister van VWS. - Ook de minister van Infrastructuur en Waterstaat moet betrokken worden, omdat zij gaat over milieuvergunningen. - Lokale bestuurders moeten blijven hameren op het belang van gezondheid. Het is een kwestie van doorzettingsvermogen. Want zolang VWS wegblijft, blijft de gezondheid van omwonenden ondergeschikt aan economische belangen. En dat mag niet langer duren. ### Een oproep aan Den Haag Marcel Levi laat er geen twijfel over bestaan: dit moet veranderen. "We kunnen niet blijven praten over Tata Steel zonder dat VWS meedoet. Het is alsof je een brand blust zonder de brandweer te bellen." Het is een krachtig beeld. En het raakt precies de kern van het probleem. Want als het ministerie van Volksgezondheid niet aan tafel zit, wie bewaakt dan de gezondheid van de mensen in de IJmond? Het antwoord is simpel: niemand. En dat is precies waarom VWS nu moet aanschuiven.