Zo gaat VWS de doorbraakmiljoenen eerlijker verdelen

Margriet Bos · 2026-08-10

De afgelopen maanden stond de zorgsector op zijn kop over de verdeling van de IZA-gelden. Gemeenten, zorgaanbieders en ouderenorganisaties trokken aan de bel omdat sommige regio's er bekaaid vanaf leken te komen. Maar nu komt er beweging. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft nieuwe regels opgesteld die de verdeling van de AZWA-doorbraakgelden een stuk rechtvaardiger moeten maken. En dat is hard nodig, want er staat maar liefst 600 miljoen euro op het spel. Die 600 miljoen euro is bedoeld om de zorg voor ouderen echt te verbeteren. Denk aan projecten die ervoor zorgen dat mensen langer zelfstandig thuis kunnen wonen, of initiatieven die de samenwerking tussen huisartsen, wijkverpleging en mantelzorgers versterken. Maar tot nu toe ging die verdeling niet altijd even soepel. Sommige partijen kregen veel meer dan anderen, simpelweg omdat ze beter wisten hoe ze een aanvraag moesten indienen. Dat gaat nu veranderen. ### Waarom de oude regels niet werkten Het probleem met de oude verdeelsleutel was vooral het gebrek aan transparantie. Aanvragen werden vaak beoordeeld op basis van hoe overtuigend het verhaal was, niet op basis van objectieve criteria. Regio's met minder ervaring of minder capaciteit om een sterke subsidieaanvraag te schrijven, vielen daardoor buiten de boot. En dat terwijl juist daar de nood soms het hoogst is. Daar komt bij dat de administratieve lasten voor veel kleinere organisaties te hoog waren. Een zorgcoöperatie in een dorp met driehonderd inwoners heeft nu eenmaal niet dezelfde slagkracht als een grote zorginstelling in de Randstad. Het resultaat? Dezelfde partijen wisten keer op keer de pot te beslechten, terwijl vernieuwende ideeën op het platteland bleven liggen. ### De nieuwe verdeelsleutel: wat verandert er? VWS heeft geluisterd naar de kritiek en komt nu met een aangepast systeem. De kern van de nieuwe regels is simpel: geld moet gaan naar de plekken waar de zorgvraag het grootst is, niet naar de partijen die het beste papierwerk kunnen leveren. Dat betekent concreet dat er meer gewicht wordt toegekend aan demografische factoren, zoals het aantal ouderen in een regio en de afstand tot zorgvoorzieningen. - **Objectieve criteria**: In plaats van een vrijblijvend verhaal moeten aanvragen straks voldoen aan meetbare doelstellingen. Denk aan het aantal ouderen dat langer thuis kan blijven wonen of de vermindering van ziekenhuisopnames. - **Lagere drempels**: Kleinere organisaties krijgen extra ondersteuning bij het schrijven van hun aanvraag. Er komt een laagdrempelig loket waar ze terecht kunnen met vragen. - **Transparante beoordeling**: Alle aanvragen worden beoordeeld door een onafhankelijke commissie die haar beslissingen publiekelijk verantwoordt. > "Het mag niet zo zijn dat een goed idee strandt omdat de aanvrager niet de juiste papieren op orde heeft," aldus een woordvoerder van VWS. ### Wat betekent dit voor ouderenzorg in de praktijk? Voor ouderen zelf betekent deze nieuwe aanpak vooral dat er meer maatwerk komt. Gemeenten krijgen meer ruimte om projecten op te zetten die aansluiten bij de lokale situatie. In een stad als Rotterdam kan dat bijvoorbeeld gaan om een slim oproepsysteem voor mantelzorgers, terwijl in een plattelandsgemeente in Drenthe de focus ligt op het verbinden van vrijwilligers met ouderen die vereenzaamd zijn. De komende maanden worden de eerste aanvragen onder de nieuwe regels behandeld. Het is nog even afwachten hoe dat in de praktijk uitpakt, maar de verwachtingen zijn hooggespannen. Zeker bij de organisaties die eerder buiten de boot vielen. Voor hen is dit een tweede kans om hun plannen te realiseren. ### Een eerlijkere toekomst voor de zorg Natuurlijk is 600 miljoen euro geen eindeloos budget. Het is een druppel op de gloeiende plaat als je kijkt naar de totale zorguitgaven. Maar het is wel een stap in de goede richting. Door de verdeling eerlijker te maken, zorgt VWS ervoor dat het geld terechtkomt waar het het hardst nodig is. En dat is uiteindelijk waar het om draait: betere zorg voor de mensen die het verdienen. Dus ja, vergeet de consternatie rondom de IZA-gelden maar. De nieuwe spelregels bieden hoop voor een rechtvaardigere toekomst. Het is nu aan de zorgsector zelf om die kans te grijpen.