De vraag is niet óf zorgtechnologie werkt, maar voor wie – en dat verandert alles

Margriet Bos · 2026-08-04

Wat is de waarde van zorgtechnologie eigenlijk? Als we eerlijk zijn, denken we al snel aan uren die worden bespaard. Minder handelingen, minder tijd aan bed, minder werkdruk. Maar is dat wel het hele verhaal? Professor Henk Herman Nap stelt bij zijn oratie een confronterende vraag: "De vraag is niet óf technologie werkt, maar voor wie." En dat zet je aan het denken. Want technologie die geweldig werkt voor de ene zorgverlener, kan voor de ander juist extra belasting opleveren. En wat voor de een een uitkomst is, is voor de ander misschien wel een obstakel. ### Waarom we breder moeten kijken dan bespaarde uren Het is verleidelijk om zorgtechnologie af te rekenen op efficiëntie. Maar Nap waarschuwt daarvoor. Als we alleen kijken naar tijdswinst, missen we de essentie. Het gaat namelijk ook om kwaliteit van leven, zelfredzaamheid en het gevoel van veiligheid van ouderen. Neem bijvoorbeeld een persoonlijk alarm. Voor de één is het een geruststelling die zorgt dat hij langer zelfstandig thuis kan wonen. Voor de ander voelt het als een controlemechanisme dat vrijheid beperkt. Zelfde technologie, totaal andere beleving. ### Flexibiliteit is de sleutel Nap benadrukt dat we binnen de zorg flexibel moeten zijn. Dat betekent: niet één oplossing voor iedereen, maar maatwerk. Wat werkt voor de ene persoon, hoeft niet te werken voor de andere. En dat vraagt om een open blik en de bereidheid om te luisteren naar wat mensen écht nodig hebben. Dat klinkt misschien logisch, maar in de praktijk is het best lastig. Zorginstellingen kiezen vaak voor standaardoplossingen omdat die makkelijker te beheren zijn. Maar daarmee doen ze de individuele gebruiker tekort. ### Waarde geven aan wat waarde heeft De kern van Naps boodschap is misschien wel de mooiste: "Waarde geven aan wat waarde heeft." Dat klinkt bijna filosofisch, maar het is heel praktisch. Het betekent dat we moeten durven erkennen dat niet alles in cijfers uit te drukken is. - Een gevoel van veiligheid is niet te meten in minuten - Zelfvertrouwen thuis is geen KPI - Het plezier van een gesprek met een zorgverlener past niet in een rapportage Toch zijn dit de dingen die er voor mensen echt toe doen. En juist die moeten we serieus nemen bij de inzet van technologie. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor zorgprofessionals en mantelzorgers betekent dit dat je kritisch mag zijn. Stel niet alleen de vraag "werkt dit?", maar ook "voor wie werkt dit?" En wees niet bang om te zeggen dat een bepaalde technologie niet past bij een specifieke persoon. Het betekent ook dat technologie-ontwikkelaars anders moeten denken. Niet alleen de techniek centraal stellen, maar de mens. En dat vraagt om een andere manier van ontwerpen, testen en implementeren. ### Een nieuwe kijk op zorginnovatie De oratie van Nap is een wake-upcall. We moeten stoppen met technologie pushen omdat het kan, en beginnen met technologie inzetten omdat het betekenis heeft. Dat vraagt om lef, om maatwerk en om een andere definitie van waarde. Want uiteindelijk gaat het niet om de technologie zelf. Het gaat om de mensen die ermee werken en de mensen die ermee geholpen worden. En als we dat goed doen, dan besparen we misschien niet altijd uren, maar we maken wél het verschil. Dus de volgende keer dat je een zorgtechnologie beoordeelt, stel dan niet alleen de vraag "werkt het?" maar ook "voor wie werkt het?" Die ene vraag kan het verschil maken tussen technologie die in de la belandt en technologie die écht iets toevoegt.