Vijf groene keuzes in de zorg die patiënt én planeet helpen

Margriet Bos · 2026-09-11

Duurzame zorg hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Soms is het juist een kwestie van slimme keuzes die je toch al elke dag maakt. Denk aan minder onnodige CT-scans, duurzamer dialyseren of wat vaker plantaardig eten in het ziekenhuis. Vijf groene rakkers laten zien hoe zij afval, CO2-uitstoot en kosten terugdringen, zonder dat de kwaliteit van zorg eronder lijdt. ### Minder scans, meer gesprek Een CT-scan is fantastisch als je hem echt nodig hebt. Maar soms wordt er uit gewoonte gescand, terwijl een goed gesprek of een andere test ook had volstaan. Door kritischer te kijken naar de noodzaak, bespaar je niet alleen geld, maar ook flink wat energie. Eén CT-scan verbruikt namelijk evenveel stroom als een huishouden in een paar dagen. Artsen die vaker kiezen voor een gericht gesprek, merken dat patiënten zich serieus genomen voelen. En dat is winst voor iedereen. ### Dialyse met een groen randje Dialyse is levensreddend, maar ook behoorlijk belastend voor het milieu. Een behandeling gebruikt al snel honderden liters water per keer. Gelukkig zijn er manieren om dat flink te verminderen. Slimme filtersystemen, hergebruik van water en betere afvalverwerking zorgen voor minder verspilling. Patiënten merken er weinig van, behalve dat de zorg betaalbaar blijft. Een dialysecentrum in Nederland wist zo jaarlijks tienduizenden liters water te besparen. Dat is pas groen dialyseren. ### Plantaardiger eten in het ziekenhuis Wat op je bord ligt, maakt een wereld van verschil. Ziekenhuizen die vaker kiezen voor plantaardige maaltijden, zien de CO2-uitstoot dalen én de kosten omlaag gaan. Een bord met bonen in plaats van rundvlees scheelt al snel een paar kilo CO2. En het mooie is: patiënten vinden het vaak verrassend lekker. Een ziekenhuis in Gelderland verlaagde de vleesconsumptie met twintig procent en gebruikte de besparing voor betere voeding voor herstellende patiënten. Dubbel winst dus. ### Afval scheiden loont In de zorg wordt veel weggegooid. Handschoenen, verpakkingen, verbandmateriaal. Door beter te scheiden, belandt minder afval in de verbrandingsoven. Dat scheelt niet alleen CO2, maar ook honderden euro's per afdeling per maand. Een verpleegkundige vertelde me ooit: "We gooiden alles op één hoop. Nu scheiden we en dat kost ons bijna geen extra tijd." Kleine moeite, groot effect. En de opbrengst? Soms wel €500 per afdeling per jaar, die weer naar patiëntenzorg gaat. ### Duurzaam inkopen zonder gedoe Je hoeft geen expert te zijn om groen in te kopen. Kies bijvoorbeeld voor herbruikbare instrumenten in plaats van wegwerpexemplaren. Of voor leveranciers die zelf ook letten op hun uitstoot. Het lijkt misschien een druppel op een gloeiende plaat, maar al die druppels samen maken een oceaan. Een ziekenhuis in Rotterdam bespaarde zo €12.000 per jaar op materiaalkosten. En de kwaliteit? Die ging er juist op vooruit. > "Duurzaamheid is geen keuze tussen mens en planeet. Het is een keuze voor beide." – Margriet Bos ### Wat betekent dit voor jou? Misschien denk je: dit is allemaal mooi, maar wat kan ik doen? Begin klein. Kijk eens naar je eigen afdeling. Welke gewoonte kan net iets groener? Welke keuze kost niks extra's maar levert wel wat op? Praat erover met collega's. Vaak blijkt dat zij ook ideeën hebben. En voor je het weet, ben je zelf zo'n groene rakker die patiënt, planeet en portemonnee helpt. Duurzame zorg is geen hype. Het is een beweging die al gaande is. Doe je mee?