Verzekeraars en ggz: wat omzetplafonds echt betekenen

Margriet Bos · 2026-09-23

### Het systeem onder spanning Stel je voor: je hebt eindelijk de stap gezet om hulp te zoeken voor je mentale gezondheid. Je huisarts verwijst je door, je bent gemotiveerd, en dan... blijkt de wachtlijst opeens nog langer. Niet omdat er geen plek is, maar omdat de vergoeding van je zorgverzekeraar op is. Dat is precies waar Aad de Groot van zorgverzekeraar DSW zich zorgen over maakt. Hij stelt dat grote verzekeraars met zogenoemde omzetplafonds bij ggz-aanbieders aan risicoselectie doen. Kort gezegd: ze plafonneren het bedrag dat een instelling per jaar mag declareren. Zodra dat plafond is bereikt, stopt de vergoeding voor nieuwe patiënten. En wie wordt dan als eerste geweigerd? Vaak de mensen die het meest complexe en dus duurste zorgtraject nodig hebben. ### Wat is een omzetplafond precies? Een omzetplafond is een maximumbedrag dat een zorgaanbieder per jaar met een verzekeraar mag afrekenen. Het klinkt als een simpele budgetafspraak, maar de gevolgen zijn allesbehalve neutraal: - Patiënten met zware of langdurige klachten vallen sneller buiten de boot - Instellingen moeten keuzes maken die niets met zorgkwaliteit te maken hebben - Wachtlijsten groeien, juist voor de meest kwetsbare groep - Het risico verschuift van de verzekeraar naar de patiënt en de behandelaar De Groot noemt dit een vorm van risicoselectie. En dat is een stevige beschuldiging in een sector die juist toegankelijk zou moeten zijn voor iedereen. > "Als je het systeem zo inricht, beloon je niet de beste zorg, maar de goedkoopste patiënt." — de kern van de kritiek van DSW ### Waarom dit ook jou raakt Misschien denk je nu: ik zit niet in de ggz, dit gaat niet over mij. Maar dezelfde mechanismen spelen op meer plekken in de zorg. Denk aan wijkverpleging, geestelijke gezondheidszorg voor ouderen, of langdurige begeleiding thuis. Zodra budgetten leidend worden boven zorgbehoefte, verschuift het risico naar de mensen die het minst kunnen dragen. Voor senioren en hun families is dat een reëel aandachtspunt. Veel ouderen hebben een combinatie van lichamelijke en psychische klachten. Ze hebben vaak net iets meer tijd, net iets meer begeleiding en net iets meer geduld nodig. Precies de zorg die het eerst sneuvelt onder een omzetplafond. ### Wat kun je zelf doen? Je staat niet machteloos. Een paar praktische stappen: - Check bij je verzekeraar of er wachtlijsten zijn bij de ggz-instellingen in jouw regio - Vraag bij verwijzing altijd naar de verwachte doorlooptijd en of er een plafond geldt - Kijk of je recht hebt op een persoonsgebonden budget (pgb) als alternatief traject - Bespreek met je huisarts welke aanbieders nog ruimte hebben binnen hun contract Het helpt ook om dit soort signalen te melden. Bij je verzekeraar, bij de patiëntenfederatie, of bij de NZa. Hoe meer mensen hun stem laten horen, hoe lastiger het wordt om dit als 'technisch budgetprobleem' weg te schuiven. ### De bredere vraag De discussie over omzetplafonds gaat eigenlijk over iets groters: willen we zorg organiseren vanuit behoefte, of vanuit budget? DSW legt de vinger op de zere plek. Of hun kritiek navolging krijgt, hangt af van hoe wij als samenleving blijven opletten. Want een systeem dat mensen wegselecteert op basis van kosten, is uiteindelijk voor niemand houdbaar — ook niet voor de verzekeraar zelf.