Verzekeraars en ggz: het spel achter de omzetplafonds

Margriet Bos · 2026-09-23

### Wat is er aan de hand in de ggz? Stel je voor: je hebt eindelijk de stap gezet om hulp te zoeken voor je mentale gezondheid. Je huisarts verwijst je door naar een ggz-aanbieder. Maar dan blijkt dat de zorgverzekeraar een omzetplafond heeft ingesteld. Dat betekent simpelweg dat de verzekeraar een maximum heeft afgesproken met de ggz-instelling over hoeveel geld er dat jaar besteed mag worden aan behandelingen. Is dat bedrag bereikt? Dan moet je als patiënt wachten, of erger: je wordt doorverwezen naar een andere aanbieder waar nog ruimte is. Niet omdat het daar beter is, maar omdat daar nog budget over is. Aad de Groot, bestuursvoorzitter van zorgverzekeraar DSW, noemt dit in een interview met Zorgvisie een vorm van risicoselectie. En hij heeft een punt. Want wie worden er geraakt door deze plafonds? Vaak de mensen met de meest complexe en langdurige problemen. Mensen die intensieve behandeling nodig hebben. Zij kosten nu eenmaal meer. En dus zijn ze voor verzekeraars minder aantrekkelijk. ### Hoe werkt dat systeem precies? Omzetplafonds zijn geen nieuw fenomeen. Ze bestaan al jaren in de ggz. Het idee erachter is om de kosten beheersbaar te houden. Zorgverzekeraars maken afspraken met ggz-aanbieders over het maximale bedrag dat ze in een jaar mogen declareren. Klinkt logisch, toch? Maar er zit een keerzijde aan. - **Wachtlijsten groeien:** Als een aanbieder zijn plafond heeft bereikt, worden nieuwe patiënten niet meer aangenomen of moeten ze wachten tot het volgende jaar. - **Risicoselectie:** Verzekeraars kunnen indirect sturen door bijvoorbeeld alleen contracten af te sluiten met aanbieders die gespecialiseerd zijn in kortdurende, minder complexe behandelingen. - **Ongelijkheid:** Patiënten met een chronische of ernstige aandoening vallen vaker buiten de boot, terwijl zij juist zorg nodig hebben. Aad de Groot zegt hierover: *"Door het instellen van omzetplafonds bij ggz-aanbieders doen grote verzekeraars aan een vorm van risicoselectie."* Hij pleit voor een eerlijker systeem waarin niet het budget, maar de zorgvraag centraal staat. ### Waarom dit jou aangaat Misschien denk je: ik heb geen ggz-zorg nodig, dus wat maakt het uit? Maar dit raakt ons allemaal. Ten eerste omdat mentale gezondheid ons allemaal kan overkomen. Ten tweede omdat dit systeem de solidariteit in de zorg ondermijnt. Als verzekeraars steeds meer gaan selecteren op risico, betalen gezonde mensen minder en zieken meer. Dat is precies wat we met z'n allen niet willen. Bovendien heeft het effect op de wachtlijsten in de hele zorg. Als ggz-aanbieders hun budget niet overschrijden, moeten ze patiënten doorsturen naar huisartsen of andere instanties. Die raken overbelast. En uiteindelijk betaalt de samenleving de rekening. ### Wat kun je zelf doen? Als patiënt sta je niet machteloos. Je kunt bijvoorbeeld: - **Kritisch zijn bij je zorgverzekeraar:** Vraag naar hun beleid rondom omzetplafonds. Kies een verzekeraar die hier transparant over is. - **Je stem laten horen:** Deel je ervaringen. Praat erover met vrienden, familie of op sociale media. Hoe meer mensen zich bewust zijn van dit probleem, hoe groter de druk op verzekeraars en politiek. - **Steun organisaties die zich inzetten voor betere ggz:** Er zijn talloze patiëntenverenigingen en belangenbehartigers die zich hard maken voor een eerlijker systeem. ### Een oproep tot verandering Aad de Groot is niet de enige die zich zorgen maakt. Steeds meer professionals in de zorg luiden de noodklok. Het huidige systeem van omzetplafonds leidt tot ongewenste effecten. Het is tijd voor een fundamenteel debat over hoe we de ggz in Nederland organiseren. Willen we een systeem waarin iedereen de zorg krijgt die nodig is? Of laten we de marktwerking zijn gang gaan, met alle gevolgen van dien? Wat denk jij? Laat het weten in de reacties. En vergeet niet: jouw stem telt.