Verzekeraars en ggz: Hoe omzetplafonds risicoselectie in de hand werken

Margriet Bos · 2026-09-23

### Wat is er aan de hand in de ggz? Stel je voor: je hebt eindelijk de stap gezet om hulp te zoeken voor je mentale gezondheid. Je huisarts verwijst je door naar een ggz-aanbieder. Maar dan blijkt dat de zorgverzekeraar een omzetplafond heeft ingesteld. Dat betekent simpelweg dat de ggz-instelling maar een beperkt bedrag aan zorg mag leveren. Wordt dat bedrag overschreden? Dan moet je wachten. Soms maandenlang. Aad de Groot, bestuurder van zorgverzekeraar DSW, trekt hierover aan de bel. Hij stelt dat grote verzekeraars met deze omzetplafonds aan risicoselectie doen. En dat is nogal wat. ### Risicoselectie: wat betekent dat eigenlijk? Risicoselectie klinkt technisch, maar het komt neer op het volgende: verzekeraars kiezen liever gezonde mensen dan mensen die veel zorg nodig hebben. Want gezonde mensen kosten minder. Bij ggz-aanbieders met een omzetplafond betekent dit dat mensen met complexe of langdurige psychische problemen vaker buiten de boot vallen. Ze zijn duurder om te behandelen en dus minder aantrekkelijk. > “Verzekeraars bespelen het systeem met omzetplafonds ggz,” aldus De Groot. Hij vindt dat de overheid moet ingrijpen. ### Waarom dit problematisch is De gevolgen zijn groot. Mensen die het hardst hulp nodig hebben, moeten het langst wachten. En dat terwijl hun problemen juist verergeren zonder behandeling. Denk aan iemand met een depressie die maanden moet wachten op therapie. De kans op verergering is reëel. Bovendien ondermijnt het de solidariteit in ons zorgstelsel. We betalen allemaal premie, juist zodat iedereen toegang heeft tot zorg. Maar als verzekeraars via omzetplafonds bepaalde groepen ontmoedigen, brokkelt dat principe af. ### Hoe werkt een omzetplafond precies? Een omzetplafond is een maximumbedrag dat een zorgverzekeraar afspreekt met een ggz-aanbieder. Wordt dat bedrag bereikt, dan stopt de vergoeding voor nieuwe patiënten. De aanbieder kan dan kiezen: patiënten doorverwijzen, een wachtlijst hanteren of zelf de kosten dragen. Vaak kiezen ze voor dat laatste niet, want dan gaan ze failliet. - **Voor de patiënt:** langere wachttijden, minder keuzevrijheid, mogelijk geen passende zorg. - **Voor de aanbieder:** financiële onzekerheid, gedwongen patiëntenstop, administratieve rompslomp. - **Voor de verzekeraar:** kostenbeheersing, maar ten koste van toegankelijkheid. ### Wat kun je zelf doen? Als patiënt sta je niet machteloos. Je kunt bijvoorbeeld: - **Kies bewust:** vergelijk zorgverzekeraars niet alleen op premie, maar ook op hun beleid rond ggz. - **Dien een klacht in:** bij je verzekeraar of bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). - **Praat erover:** hoe meer mensen dit probleem aankaarten, hoe groter de druk op verzekeraars om te veranderen. ### De rol van de overheid De Groot pleit voor overheidsingrijpen. De NZa zou strenger moeten controleren op risicoselectie. Ook zouden omzetplafonds verboden moeten worden als ze leiden tot wachttijden. Ministerie van VWS laat weten het signaal serieus te nemen, maar concrete maatregelen laten op zich wachten. ### Conclusie Omzetplafonds in de ggz lijken een technische oplossing voor kostenbeheersing, maar ze hebben een keerzijde. Ze leiden tot risicoselectie en beperken de toegang tot zorg voor de meest kwetsbaren. Aad de Groot van DSW heeft gelijk: dit systeem moet op de schop. Als we willen dat iedereen de zorg krijgt die nodig is, moeten we verzekeraars aan banden leggen. En jij als patiënt of professional kunt daaraan bijdragen door je stem te laten horen.