Verrassende steun voor Kaljouw: Nederland heeft inderdaad te veel umc's

Margriet Bos · 2026-08-28

Stel je voor dat je een opmerking maakt die je eigenlijk best boud vindt. Je verwacht weerstand, kritiek, misschien zelfs wat verontwaardiging. Maar dan gebeurt er iets onverwachts: mensen blijken het massaal met je eens te zijn. Dat overkwam Marian Kaljouw met haar uitspraak over de umc's in Nederland. ### Wat zei Kaljouw eigenlijk? Kaljouw stelde simpelweg dat Nederland te veel universitair medische centra telt. Dat klinkt misschien als een technische kwestie, maar het raakt aan de kern van hoe we onze gezondheidszorg organiseren. En wat bleek? Veruit de meeste mensen die aan een poll meededen, dachten precies hetzelfde. Dat zet je toch aan het denken. Waarom vinden zoveel mensen dit eigenlijk? Laten we eens kijken wat er speelt. ### De kosten van versnippering Elk umc kost handenvol geld om te laten draaien. We hebben het over miljoenen euro's per jaar, alleen al aan basisinfrastructuur. Wanneer je die middelen over te veel locaties verdeelt, kan dat leiden tot: - Hogere kosten per behandeling - Minder investeringsruimte voor innovatie - Dubbele inkoop van dure apparatuur - Verspreiding van specialistische kennis Het gekke is: iedereen die in de zorg werkt, weet dit eigenlijk wel. Maar het hardop uitspreken? Dat durft niet iedereen. ### Wat betekent dit voor patiënten? Je zou denken: meer umc's betekent meer keuze en betere toegankelijkheid. Maar de praktijk is vaak anders. Wanneer expertise versnipperd raakt, kan de kwaliteit van zorg juist onder druk komen te staan. Complexe operaties worden dan op meerdere plekken uitgevoerd, maar in kleinere aantallen. En dat kan van invloed zijn op de ervaring en resultaten van teams. Een chirurg die een bepaalde ingreep tien keer per jaar doet, ontwikkelt een andere routine dan een collega die het honderd keer doet. Dat is geen waardeoordeel over individuele artsen - het is simpelweg hoe expertise werkt. ### De stem van het publiek Wat de poll vooral duidelijk maakt, is dat dit onderwerp leeft. Mensen hebben er een mening over, zelfs als ze niet dagelijks met umc's te maken hebben. Dat zegt iets over het vertrouwen in onze zorgstructuur. Misschien voelen mensen instinctief aan dat concentratie van kennis en middelen vaak tot betere resultaten leidt. "Soms moet je dingen hardop uitspreken om te ontdekken dat je niet alleen staat," zei iemand me laatst. Dat geldt zeker voor dit debat. ### Waar gaan we heen? De discussie over umc's is niet nieuw, maar de brede steun voor Kaljouw's standpunt geeft hem nieuwe energie. Het roept vragen op over hoe we onze topzorg in de toekomst willen organiseren. Moeten we streven naar minder, maar sterkere umc's? Of blijft verspreiding over het land belangrijk voor de toegankelijkheid? Wat duidelijk is: het gesprek is begonnen. En dat is misschien wel het belangrijkste. Want alleen door hier open over te praten, kunnen we tot oplossingen komen die werken voor iedereen - patiënten, zorgprofessionals, en de samenleving als geheel. De volgende stap? Het gesprek verder brengen, naar concrete voorstellen en veranderingen. Maar dat begint met erkennen dat er een probleem is. En zoals de poll laat zien: dat besef leeft breder dan we misschien dachten.