Deze verrassende mening over umc's deelt bijna iedereen

Margriet Bos · 2026-08-28

Marian Kaljouw zei het onlangs vrij hardop: Nederland heeft te veel umc's. En je weet wat? Ze staat helemaal niet alleen met die gedachte. Toen ik die uitspraak voor het eerst hoorde, dacht ik: nou, dat is behoorlijk stellig. Universitair Medische Centra zijn toch belangrijk? Maar toen ik de reacties en de poll-uitslagen zag, viel mijn mond bijna open. ### Wat blijkt uit de poll? De overgrote meerderheid van de stemmers is het met Kaljouw eens. We hebben het niet over een nipte meerderheid, maar over een echt overweldigend percentage. Dat zet je toch aan het denken. Het voelt een beetje als wanneer je denkt dat je de enige bent die een bepaalde film niet zo goed vindt, en dan blijkt dat bijna al je vrienden hetzelfde vinden. Je was gewoon de eerste die het hardop durfde te zeggen. ### Waarom eigenlijk minder umc's? Die vraag bleef door mijn hoofd spoken. Wat zit er achter die wens? Ik ben er zelf wat meer in gaan duiken, en ik denk dat het een combinatie is van verschillende dingen. - **Kosten:** Universitaire ziekenhuizen zijn ontzettend duur om te runnen. We hebben het over miljoenen euro's per jaar. - **Versnippering:** Als expertise over te veel locaties verspreid is, wordt het soms moeilijker om de allerbeste zorg te bieden. - **Regionale zorg:** Niet iedereen hoeft voor elke aandoening naar een academisch centrum. Goede streekziekenhuizen kunnen heel veel zelf. Het is alsof je tien topkoks hebt die allemaal in aparte keukens staan, terwijl ze misschien beter kunnen samenwerken in één of twee superkeukens. ### De stem van de praktijk Een verpleegkundige die ik sprak, zei iets wat me bijbleef: "Soms voelt het alsof we hetzelfde doen op drie verschillende plekken, terwijl die energie en middelen beter gebruikt kunnen worden." Dat is precies waar het over gaat. Het gaat niet over minder zorg, maar over slimmere zorg. Over het optimaliseren van wat we al hebben. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Ik denk dat deze poll-uitslag een belangrijk signaal is. Het laat zien dat er onder professionals, en waarschijnlijk ook onder patiënten, draagvlak is voor een andere discussie over onze gezondheidszorg. We moeten het niet hebben over bezuinigen, maar over herinrichten. Over hoe we de beste zorg kunnen garanderen voor iedereen, zonder onnodige overlap en verspilling. Misschien is het tijd voor een goed gesprek over welke zorg waar het beste geleverd kan worden. En welke rol umc's daarin precies moeten spelen. ### Mijn eigen gedachten Toen ik dit allemaal overdacht, realiseerde ik me iets. Soms houden we dingen in stand omdat ze er altijd al waren. Omdat veranderen eng is. Omdat we bang zijn dat iets verloren gaat. Maar wat als we door anders te organiseren juist iets winnen? Wat als we door minder umc's te hebben, betere umc's overhouden? Centra die zich kunnen specialiseren, die kunnen excelleren, die echt het verschil kunnen maken voor de meest complexe gevallen. Deze poll laat in ieder geval één ding duidelijk zien: Marian Kaljouw is niet de enige die deze vragen stelt. En dat is misschien wel het belangrijkste inzicht van allemaal. Het gesprek is begonnen. Laten we het voortzetten, met open vizier en met hetzelfde doel voor ogen: de best mogelijke zorg voor iedereen in Nederland.