De verrassende mening van Nederland over umc's

Margriet Bos · 2026-08-28

Weet je, ik zat onlangs aan de keukentafel toen ik het nieuws voorbij zag komen. Marian Kaljouw had iets gezegd wat veel mensen aan het denken zette. Haar stelling? Nederland heeft te veel umc's. Nou, ik moet zeggen... mijn eerste gedachte was: dat is best een boude uitspraak. Maar toen gebeurde er iets interessants. Er kwam een poll online, en mensen begonnen massaal te stemmen. En wat denk je? Het bleek dat Kaljouw helemaal niet alleen stond. Sterker nog, veruit de meeste stemmers bleken het met haar eens te zijn. ### Wat maakt deze uitspraak zo opvallend? Umc's - of universitaire medische centra - zijn voor veel Nederlanders belangrijke instellingen. Ze staan voor topzorg, onderzoek en innovatie. Toch blijkt er dus een breed gedragen gevoel te bestaan dat we er misschien wel te veel van hebben. Dat zet je aan het denken, nietwaar? Ik sprak er deze week met een paar collega's over tijdens de koffiepauze. De meningen liepen uiteen, maar één ding werd duidelijk: dit onderwerp leeft. Eén van hen zei iets wat me bijbleef: "Soms hebben we het gevoel dat centralisatie van specialistische zorg juist beter zou kunnen werken voor de kwaliteit en toegankelijkheid." ### De praktische kant van de discussie Laten we eens kijken naar wat dit betekent in de praktijk. Als Nederland inderdaad te veel umc's heeft, wat zijn dan de gevolgen? En belangrijker: wat zouden alternatieven kunnen zijn? - Versnippering van expertise over te veel locaties - Hogere kosten door dubbele investeringen in dure apparatuur - Moeilijkere samenwerking tussen specialisten - Mogelijk langere reistijden voor patiënten uit bepaalde regio's Aan de andere kant hebben umc's natuurlijk ook voordelen. Ze trekken toponderzoekers aan, bieden hooggespecialiseerde zorg en zijn vaak innovatiehubs. De vraag is dus niet zozeer óf we ze nodig hebben, maar hoeveel we er optimaal nodig hebben. ### Hoe kijken Nederlanders hier tegenaan? Die poll waar ik het over had - die gaf echt een duidelijk beeld. Het percentage dat het met Kaljouw eens was, lag ver boven de 50%. Dat is significant. Het laat zien dat veel mensen zich afvragen of onze zorginfrastructuur nog wel optimaal is ingericht. Ik merk in mijn werk ook dat dit thema regelmatig terugkomt. Mensen maken zich zorgen over de toekomst van onze gezondheidszorg, en terecht. We willen allemaal dat onze ouders, kinderen en wijzelf toegang hebben tot de beste zorg wanneer dat nodig is. ### De weg vooruit Wat kunnen we leren van deze discussie? Ten eerste dat het belangrijk is om regelmatig te evalueren of onze systemen nog voldoen. De wereld verandert, en onze zorg moet mee veranderen. Ten tweede dat het goed is om dit soort gesprekken te voeren - open, respectvol en op basis van feiten. Misschien is de grootste les wel dat een mening die aanvankelijk 'boud' lijkt, soms gewoon een mening is die al breed leeft maar nog niet hardop werd uitgesproken. Kaljouw heeft in ieder geval een belangrijk gesprek op gang gebracht. En dat gesprek is waardevol. Want uiteindelijk gaat het erom dat we samen werken aan een zorgsysteem dat voor iedereen werkt - nu en in de toekomst. Of je nu in Groningen woont of in Maastricht, in de stad of op het platteland. Dus laten we dit gesprek blijven voeren. Laten we vragen stellen, naar elkaar luisteren en samen zoeken naar de beste oplossingen. Want dat is waar het om draait: goede zorg voor iedereen, op een manier die duurzaam en toekomstbestendig is. Wat denk jij trouwens? Heb je het gevoel dat Nederland te veel umc's heeft, of juist niet? Het is een vraag die meer aandacht verdient dan we misschien denken.