Utrechtse ouderenzorg vindt talent zonder diploma

Margriet Bos · 2026-01-15

Je kent het probleem vast wel. De zorg voor ouderen schreeuwt om meer handen aan het bed, maar waar vind je die mensen? In Utrecht hebben ze iets bijzonders geprobeerd. Ze openden één centrale voordeur voor iedereen die wil werken in de ouderenzorg, mét of zónder zorgdiploma. En wat bleek? Er staan meer mensen te trappelen dan je zou denken. Bij de pilotlocatie Vecht en IJssel liep het storm. Meer sollicitanten dan vacatures, dat is een luxe die de sector niet vaak kent. Bestuurders Marjolein Zanen en Sigrid van der Heide zagen het gebeuren. Ze vertellen over de opmerkelijke resultaten binnen De Rijnhoven en Vecht en IJssel. ### Waarom deze aanpak werkt Het is eigenlijk heel simpel. Door één duidelijk punt te creëren waar mensen zich kunnen melden, maak je de drempel lager. Veel mensen denken dat ze een specifiek diploma nodig hebben om in de zorg te werken. Dat klopt niet altijd. Er zijn genoeg taken waar je met een goed hart en twee rechterhanden al heel ver komt. De zorg heeft behoefte aan allerlei soorten mensen. Denk aan: - Mensen die gezelschap kunnen houden - Handige handen voor kleine klusjes - Luisterende oren voor verhalen - Begeleiders bij activiteiten ### De verrassende resultaten Dat verzuim daalde met 4 procent is misschien wel het mooiste cijfer. Want als mensen werk doen dat bij ze past, blijven ze langer en gelukkiger. Marjolein Zanen legt uit: "We zagen dat mensen zonder formele opleiding soms juist heel andere kwaliteiten meebrengen. Een bakker die zorgt voor verse koekjes bij de koffie. Een voormalig leraar die voorleessessies organiseert." Sigrid van der Heide vult aan: "Het gaat niet om papieren, maar om passie. Als iemand met hart voor ouderen wil werken, vinden we altijd wel een plek." ### Hoe ziet de praktijk eruit? Stel je voor: je hebt geen zorgdiploma, maar je wilt wel iets betekenen voor ouderen in je buurt. Je meldt je bij die ene voordeur. Samen kijken jullie wat bij je past. Misschien begin je met boodschappen doen voor iemand die minder mobiel is. Of je drinkt wekelijks een kopje koffie met iemand die eenzaam is. Langzaam groeit je rol. Je volgt interne trainingen. Je leert van ervaren collega's. Voor je het weet, ben je een onmisbare schakel in het zorgteam. Zonder dat je ooit een officieel diploma hebt gehaald. ### De menselijke maat terugbrengen Dat is waar het eigenlijk om draait. De zorg is de afgelopen jaren steeds meer gereguleerd en geprotocolleerd. Dat is nodig voor veiligheid en kwaliteit, maar soms verliezen we de menselijke maat uit het oog. Door ook mensen zonder diploma welkom te heten, brengen we die menselijke maat terug. Een bewoner vertelde me laatst: "Die nieuwe mevrouw die komt voorlezen, ze heeft nog nooit in de zorg gewerkt. Maar ze luistert écht. Ze heeft geen haast." Dat zegt eigenlijk alles, vind je niet? ### Wat kunnen andere regio's leren? Het Utrechtse voorbeeld laat zien dat er een verborgen reservoir aan talent bestaat. Mensen die graag willen bijdragen, maar niet weten hoe. Door de drempel te verlagen en duidelijk te communiceren, kom je ze tegen. Het vraagt wel een andere manier van denken. Je moet afstappen van het idee dat alleen gediplomeerden waardevol werk kunnen doen. Je moet ruimte maken voor leren op de werkvloer. En je moet durven vertrouwen op iemands motivatie in plaats van alleen op papieren. ### De toekomst van ouderenzorg Als we de zorg voor onze ouderen goed willen houden, moeten we creatief zijn. Het Utrechtse experiment toont een weg. Niet als vervanging van gekwalificeerd personeel, maar als aanvulling. Als manier om het zorgteam completer te maken met verschillende soorten talent. Misschien is dat wel de grootste les: diversiteit in achtergrond leidt tot rijkere zorg. Een team waarin de gediplomeerde verpleegkundige, de ervaringsdeskundige en de nieuwe enthousiasteling samenwerken. Dat klinkt als een toekomst waar we allemaal oud in willen worden.