Deze twee AZWA-voorstellen kunnen de zorgmarkt echt eerlijker maken

Margriet Bos · 2026-07-17

De Nederlandse zorgmarkt staat onder druk. Het merendeel van de afspraken uit het AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord) die voor een eerlijker speelveld moeten zorgen, gaat niet helpen. Dat concludeert adviesbureau Gupta Strategists in een recent rapport. Maar er is goed nieuws: twee van de acht voorstellen hebben wél potentie, mits ze gepaard gaan met aanvullende maatregelen. ### Waarom de meeste AZWA-afspraken falen Het AZWA is bedoeld om de zorgmarkt transparanter en eerlijker te maken. Denk aan afspraken over tarieven, contractering en kwaliteitsstandaarden. Toch blijkt uit het onderzoek van Gupta dat de meeste voorstellen te algemeen zijn of te veel ruimte laten voor interpretatie. - Veel afspraken missen concrete uitvoeringsrichtlijnen. - Zorgverzekeraars en aanbieders blijven langs elkaar heen werken. - De focus ligt te veel op procedures, niet op resultaten voor de patiënt. Het gevolg: de ongelijkheid blijft bestaan, en kleinere zorgaanbieders worden nog steeds benadeeld. ### Twee voorstellen die wél verschil maken Gupta wijst op twee voorstellen die echt kunnen bijdragen aan een eerlijker speelveld. Het eerste voorstel gaat over het afschaffen van niet-gecontracteerde zorg. Dit klinkt drastisch, maar het idee is simpel: als alle zorg wordt gecontracteerd, ontstaat er meer overzicht en kunnen tarieven beter worden beheerst. Het tweede voorstel richt zich op het verplicht stellen van transparante prijsafspraken. Zorgaanbieders moeten dan vooraf duidelijk maken wat een behandeling kost, zonder verborgen kosten. Dit geeft patiënten meer keuzevrijheid en voorkomt verrassingen achteraf. > "Zonder aanvullende maatregelen blijven deze voorstellen een druppel op een gloeiende plaat," aldus een woordvoerder van Gupta. ### Voorwaarden voor succes Volgens Gupta zijn er twee voorwaarden essentieel om deze voorstellen te laten slagen. Ten eerste moet er een onafhankelijk toezichtsorgaan komen dat naleving controleert. Zonder handhaving blijven afspraken vrijblijvend. Ten tweede is er behoefte aan een geleidelijke implementatie. Een plotse afschaffing van niet-gecontracteerde zorg kan leiden tot chaos in de markt. Door stap voor stap over te stappen, kunnen zorgaanbieders en verzekeraars zich aanpassen. - Een overgangsperiode van minimaal twee jaar wordt aanbevolen. - Kleine zorgaanbieders moeten extra ondersteuning krijgen. - Patiënten moeten tijdig worden geïnformeerd over veranderingen. ### Wat betekent dit voor senioren? Voor senioren en hun mantelzorgers is dit onderwerp extra relevant. Persoonlijke alarmen en zorg op maat vallen vaak onder niet-gecontracteerde zorg. Als deze wordt afgeschaft, kan dat gevolgen hebben voor de keuzevrijheid. Aan de andere kant: met transparante prijsafspraken wordt het makkelijker om de beste zorg te kiezen zonder onverwachte kosten. Het is dus een kwestie van de juiste balans vinden tussen regulering en flexibiliteit. ### Conclusie De AZWA-voorstellen hebben potentie, maar alleen als ze worden aangevuld met sterke handhaving en een realistische planning. Voor senioren en zorgprofessionals is het belangrijk om de ontwikkelingen te volgen, want de uitkomst kan direct invloed hebben op de beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg.