Twee AZWA-voorstellen kunnen zorgmarkt redden, mits deze voorwaarden erbij komen

Margriet Bos · 2026-07-17

De Nederlandse zorgmarkt staat onder druk. Het merendeel van de afspraken in het AZWA (Algemeen Zorg Welzijn Akkoord) blijkt niet te werken. Dat concludeert adviesbureau Gupta Strategists in een recente analyse. Van de acht voorgestelde maatregelen hebben er slechts twee potentie om de markt eerlijker te maken. Maar alleen als ze gepaard gaan met extra stappen. ### Wat is het AZWA en waarom is het belangrijk? Het AZWA is een breed akkoord tussen zorgverzekeraars, zorgaanbieders en de overheid. Het doel? De zorg betaalbaar, toegankelijk en van goede kwaliteit houden. Een belangrijk onderdeel is het afschaffen van niet-gecontracteerde zorg. Dat betekent dat zorgverleners geen aparte contracten meer kunnen sluiten buiten de standaard afspraken om. Klinkt logisch, maar de praktijk is weerbarstig. Gupta Strategists keek naar acht specifieke voorstellen binnen het AZWA. Hun conclusie: zes ervan schieten hun doel voorbij. Ze zorgen niet voor een eerlijker speelveld, maar juist voor meer bureaucratie en onduidelijkheid. Twee voorstellen hebben echter wél potentie. Maar dan moeten er wel extra maatregelen worden genomen. ### Welke twee voorstellen werken wél? De twee voorstellen die wél effect kunnen hebben, zijn: - **Meer transparantie in zorgprijzen**: Door duidelijke prijzen voor behandelingen te publiceren, kunnen zorgverzekeraars en cliënten betere keuzes maken. - **Stimuleren van samenwerking**: In plaats van concurrentie aan te wakkeren, moeten zorgaanbieders worden gestimuleerd om samen te werken, bijvoorbeeld in regionale netwerken. Maar let op: deze voorstellen werken alleen als ze worden ondersteund door: - Een onafhankelijk toezichtsorgaan dat naleving controleert. - Financiële prikkels voor zorgverleners die meewerken. - Een duidelijke communicatiestrategie richting cliënten. ### Waarom de andere zes voorstellen falen De andere zes voorstellen zijn volgens Gupta Strategists te complex of te vrijblijvend. Ze leiden tot meer papierwerk, maar niet tot echte verandering. Neem bijvoorbeeld het voorstel om wachttijden te verkorten door extra budget vrij te maken. Zonder heldere afspraken over hoe dat budget wordt besteed, verdwijnt het geld in de algemene pot. Of het voorstel om digitale zorg te stimuleren. Dat klinkt mooi, maar zonder goede infrastructuur en training voor zorgverleners heeft het weinig zin. ### Wat betekent dit voor senioren en hun mantelzorgers? Voor senioren en hun familieleden is dit nieuws belangrijk. Het gaat namelijk om de kwaliteit en betaalbaarheid van zorg die zij ontvangen. Als de AZWA-afspraken niet werken, kunnen zorgverzekeraars blijven bezuinigen op niet-gecontracteerde zorg. Dat raakt direct de keuzevrijheid van cliënten. Stel je voor: je hebt een vaste thuiszorgmedewerker die je vertrouwt, maar die niet in het contract van jouw verzekeraar zit. Dan kun je die zorgverlener niet meer kiezen zonder flink bij te betalen. Gelukkig zijn er ook positieve signalen. De twee werkende voorstellen kunnen de markt écht eerlijker maken. Mits de overheid en zorgverzekeraars de juiste randvoorwaarden scheppen. Denk aan: - Investeren in digitale infrastructuur. - Opleiden van zorgverleners in nieuwe werkwijzen. - Het betrekken van cliëntenorganisaties bij de uitvoering. ### Praktische tips voor senioren Zelf kun je ook actie ondernemen. Vraag bij je zorgverzekeraar na welke zorgverleners zijn gecontracteerd. Maak een lijstje van jouw vaste zorgverleners en check of zij in het netwerk zitten. Zo niet, overweeg dan om over te stappen naar een verzekeraar die wel met hen samenwerkt. Daarnaast is het slim om je te verdiepen in de polisvoorwaarden. Veel verzekeraars bieden een restitutiepolis aan, waarbij je meer keuzevrijheid hebt. Die is vaak duurder, maar kan de moeite waard zijn als je vaste zorgverleners hebt. ### De toekomst van de zorgmarkt Het is duidelijk dat de zorgmarkt niet vanzelf eerlijker wordt. De AZWA-afspraken zijn een stap in de goede richting, maar zonder de juiste uitvoering blijven ze dode letter. Gupta Strategists benadrukt dat politieke wil en daadkracht essentieel zijn. Alleen dan kunnen de twee veelbelovende voorstellen écht het verschil maken. Als senior of mantelzorger kun je niet wachten tot de overheid in actie komt. Blijf alert, stel vragen en maak gebruik van je keuzemogelijkheden. Zo zorg je dat je de zorg krijgt die je verdient.