Twee AZWA-voorstellen kunnen zorgmarkt redden, maar alleen onder deze voorwaarden

Margriet Bos · 2026-07-17

De plannen om de zorgmarkt eerlijker te maken lijken vooral op papier mooi. Het adviesbureau Gupta Strategists heeft de acht voorstellen van het AZWA (Afspraken Zorgverzekeraars en Wijkverpleging) onder de loep genomen en komt tot een opvallende conclusie: het merendeel helpt niet. Maar er is hoop: twee voorstellen hebben wél potentie, mits er extra maatregelen worden genomen. ### Waarom de meeste AZWA-afspraken niet werken Het AZWA is opgericht om een gelijk speelveld te creëren tussen gecontracteerde en niet-gecontracteerde zorgaanbieders. Maar de realiteit is weerbarstig. Volgens Gupta Strategists schieten de meeste afspraken tekort omdat ze te algemeen zijn. Ze pakken de kernproblemen niet aan, zoals de prijsverschillen en de administratieve lasten. Veel zorgverleners ervaren de regels als een stok achter de deur, niet als een echte oplossing. Wat er misgaat? De voorstellen richten zich vaak op het afschaffen van niet-gecontracteerde zorg, maar dat is een te simpele oplossing. Het creëert juist nieuwe problemen, zoals minder keuzevrijheid voor patiënten en een grotere druk op de gecontracteerde zorg. Kortom: het loslaten van de vrije markt zonder goede vangnetten werkt averechts. ### Twee voorstellen met echte potentie Toch zijn er twee voorstellen die volgens Gupta wél kunnen werken. Het eerste draait om transparantie in prijzen. Door zorgverzekeraars te verplichten hun tarieven openbaar te maken, krijgen aanbieders meer inzicht in wat er speelt. Dit kan leiden tot eerlijkere onderhandelingen en minder scheve verhoudingen. Het tweede voorstel richt zich op een betere verdeling van de zorgvraag. In plaats van een wildgroei aan aanbieders, moeten regio's hun zorgcapaciteit beter afstemmen. Dit betekent dat er meer samenwerking komt tussen gecontracteerde en niet-gecontracteerde partijen. Maar let op: alleen met duidelijke afspraken over kwaliteit en bereikbaarheid kan dit slagen. ### Wat zijn de randvoorwaarden? Zonder extra maatregelen blijven deze twee voorstellen dode letters. Gupta noemt een aantal cruciale punten: - **Controle en handhaving**: Zonder een onafhankelijke toezichthouder blijven afspraken vrijblijvend. - **Financiële prikkels**: Zorgverleners moeten beloond worden voor transparantie, niet gestraft. - **Tijd en geduld**: Veranderingen in de zorgmarkt vragen om een lange adem, niet om snelle oplossingen. Daarnaast is het belangrijk om de stem van de zorggebruiker te horen. Veel ouderen en chronisch zieken zijn afhankelijk van persoonlijke alarmen en thuiszorg. Als de markt te veel wordt gereguleerd, kan de kwaliteit onder druk komen te staan. Een persoonlijk alarm is voor hen niet zomaar een gadget, maar een reddingslijn. ### De impact op de praktijk Voor zorgprofessionals in Nederland betekent dit dat ze alert moeten blijven. De AZWA-afspraken kunnen de komende jaren veranderen, maar de basis blijft: kwaliteit en betaalbaarheid. Het advies van Gupta is helder: focus op de twee voorstellen die wél werken, maar zet er een stevig raamwerk omheen. Alleen dan kan het afschaffen van niet-gecontracteerde zorg daadwerkelijk de zorgmarkt verbeteren. Dus ja, er is hoop. Maar het vraagt om meer dan alleen goede bedoelingen. Het vraagt om actie, transparantie en een flinke dosis realisme. En dat is precies wat we nodig hebben in de Nederlandse zorg.