Toegang tot nieuwe kankerzorg halveert

Margriet Bos · 2026-05-20

Het wordt steeds moeilijker voor Nederlandse patiënten om de nieuwste kankerbehandelingen te krijgen. Uit recente cijfers blijkt dat de toegang tot nieuwe oncolytica in ons land in een paar jaar tijd is gehalveerd. Waar in 2021 nog 80% van de in Europa goedgekeurde middelen beschikbaar was, is dat in 2025 nog maar 41%. En de wachttijd? Die is verdubbeld, van gemiddeld 270 dagen naar 525 dagen. Dat is bijna anderhalf jaar wachten op een medicijn dat je leven kan redden. ### Waarom daalt de toegang zo snel? De achteruitgang is niet zomaar een dipje. Het is een structurele trend die al vier jaar aan de gang is. De belangrijkste reden? Het vergoedingssysteem in Nederland is streng en traag. Zorgverzekeraars en het Zorginstituut moeten elk nieuw middel beoordelen op kosteneffectiviteit. En dat duurt steeds langer. Ondertussen lopen patiënten cruciale tijd mis. Het is een harde realiteit: de nieuwste behandelingen zijn er wel, maar niet voor iedereen. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor iemand met kanker is elke dag kostbaar. Een wachttijd van 525 dagen kan het verschil maken tussen leven en dood. Patiënten moeten vaak kiezen tussen oudere, minder effectieve behandelingen of uitwijken naar het buitenland. Dat laatste is niet voor iedereen weggelegd. Het zet extra druk op een toch al kwetsbare groep. - De beschikbaarheid van nieuwe middelen daalt van 80% naar 41% in vier jaar - Wachttijd stijgt van 270 naar 525 dagen - Patiënten missen soms de kans op een betere behandeling ### Hoe verhoudt Nederland zich tot andere landen? Nederland staat bekend om zijn strenge toelatingsbeleid. Dat heeft voordelen: we voorkomen dat dure medicijnen worden vergoed zonder dat ze echt werken. Maar de keerzijde is dat we achterlopen op landen zoals Duitsland en België, waar nieuwe middelen vaak sneller beschikbaar zijn. In Duitsland duurt het gemiddeld 120 dagen voordat een nieuw oncologisch middel wordt vergoed. In Nederland is dat dus 525 dagen. Een enorm verschil. > "Toegang tot nieuwe kankerzorg is geen luxe, het is een recht. Maar in Nederland wordt dat recht steeds vaker een illusie." ### Wat kan er beter? Er is geen simpele oplossing, maar er zijn wel stappen die we kunnen zetten. Zo kan het beoordelingsproces worden versneld door meer capaciteit bij het Zorginstituut. Ook kunnen zorgverzekeraars sneller beslissen over vergoeding na een positief advies. En waarom niet kijken naar tijdelijke vergoedingen, zodat patiënten niet hoeven te wachten op de definitieve prijsonderhandelingen? Daarnaast is er een rol voor de farmaceutische industrie. Die kan transparanter zijn over prijzen en werkzaamheid. Want hoe sneller we weten wat een middel waard is, hoe sneller het bij de patiënt komt. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. ### Conclusie: tijd voor actie De cijfers liegen er niet om. De toegang tot nieuwe oncolytica in Nederland is in vier jaar tijd gehalveerd, en de wachttijd is verdubbeld. Dat is onacceptabel voor een land met een van de beste zorgstelsels ter wereld. Patiënten verdienen snellere en betere toegang tot levensreddende medicijnen. Laten we hopen dat deze trend snel wordt gekeerd. Want elke dag telt.