Toegang tot nieuwe kankerzorg daalt scherp in Nederland

Margriet Bos · 2026-05-20

De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland staat onder druk. Uit recente cijfers blijkt dat de situatie snel verslechtert. Waar vier jaar geleden nog 80% van de nieuwe oncologische middelen beschikbaar was voor Nederlandse patiënten, is dat in 2025 nog maar 41%. Dat is een halvering in slechts vier jaar tijd. En de wachttijd? Die is verdubbeld: van gemiddeld 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. Dat is bijna anderhalf jaar wachten op een medicijn dat je leven kan redden. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor mensen met kanker is tijd cruciaal. Hoe langer je moet wachten op een nieuw middel, hoe groter de kans dat de ziekte verergert. De cijfers laten zien dat Nederland achterop raakt in Europa. Andere landen geven hun patiënten sneller toegang tot nieuwe behandelingen. En dat terwijl de zorg hier juist altijd voorop liep. Het is een trend die veel vragen oproept. Waarom duurt het zo lang? En wat kunnen we eraan doen? Laten we de feiten op een rijtje zetten. ### Hoe is de toegang tot nieuwe middelen veranderd? - **2021:** 80% van de nieuwe oncologische middelen beschikbaar - **2025:** nog maar 41% beschikbaar - **Daling:** 39 procentpunt in vier jaar Deze daling is niet alleen een getal. Het betekent dat veel patiënten geen toegang krijgen tot medicijnen die in andere Europese landen al standaard worden gebruikt. Denk aan immunotherapieën en gerichte behandelingen die bijwerkingen verminderen en overlevingskansen vergroten. ### De wachttijd: van 9 maanden naar bijna 18 maanden Naast de beschikbaarheid is ook de snelheid waarmee medicijnen worden goedgekeurd een probleem. In 2021 duurde het gemiddeld 270 dagen voordat een nieuw oncologisch middel beschikbaar was voor patiënten. In 2025 is dat opgelopen naar 525 dagen. Dat is bijna twee keer zo lang. Deze vertraging heeft meerdere oorzaken. Het beoordelingsproces door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) wordt complexer. Daarnaast spelen onderhandelingen over de prijs een rol. Farmaceutische bedrijven vragen hoge prijzen, en de overheid probeert de zorgkosten te beheersen. Maar voor de patiënt telt vooral de tijd. ### Wat zijn de gevolgen voor de zorg? - **Minder behandelopties:** artsen kunnen minder nieuwe middelen voorschrijven - **Ongelijkheid:** sommige patiënten krijgen wel toegang via speciale programma's, anderen niet - **Druk op het zorgsysteem:** langere wachttijden leiden tot meer ziekenhuisopnames Het is een vicieuze cirkel. Hoe langer je wacht, hoe meer de ziekte vordert. En dat betekent duurdere en intensievere zorg later. ### Wat kunnen we doen? Er zijn geen simpele oplossingen. Maar een paar stappen kunnen helpen: - **Versnel het beoordelingsproces** zonder concessies te doen aan veiligheid - **Verbeter de samenwerking** tussen farmaceuten, overheid en zorgverleners - **Investeer in onderzoek** naar betaalbare alternatieven Patiëntenorganisaties pleiten al langer voor een snellere toegang. Zij wijzen erop dat Nederland in Europa onderaan bungelt als het gaat om de beschikbaarheid van nieuwe kankermedicijnen. En dat is schrijnend, want de wetenschap staat niet stil. Elk jaar komen er tientallen nieuwe middelen op de markt. Maar als ze niet beschikbaar zijn, hebben ze geen zin. ### De rol van technologie en innovatie Nieuwe technologieën, zoals gepersonaliseerde geneeskunde, kunnen de zorg verbeteren. Maar zonder toegang tot de juiste medicijnen blijft het een papieren werkelijkheid. Het is tijd dat Nederland zijn positie herovert als koploper in de kankerzorg. ### Conclusie: de cijfers liegen niet De toegang tot nieuwe oncologische middelen in Nederland is in vier jaar tijd gehalveerd. De wachttijd is verdubbeld. Dat is een zorgwekkende ontwikkeling die directe gevolgen heeft voor patiënten. Het is belangrijk dat we hierover blijven praten, dat we druk blijven uitoefenen op beleidsmakers. Want elk jaar dat we wachten, is een jaar te veel. De urgentie is hoog. En hoewel er geen magische oplossing is, kunnen we wel kleine stappen zetten. Door het proces te versnellen, door samen te werken, door te blijven investeren. Zodat de volgende generatie patiënten niet hoeft te wachten tot het te laat is.