Toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland halveert

Margriet Bos · 2026-05-20

De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland gaat snel achteruit. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. De gemiddelde wachttijd voor oncologische geneesmiddelen is in die periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. ### Wat betekent dit voor patiënten? Dit is niet zomaar een getal. Het betekent dat mensen die vechten tegen kanker langer moeten wachten op de beste behandelingen. En dat terwijl elke dag telt. Stel je voor: je hoort dat er een nieuw medicijn is dat jouw overlevingskans kan vergroten, maar je moet er bijna anderhalf jaar op wachten. Dat voelt oneerlijk, en dat is het ook. De daling van 80% naar 41% in vier jaar tijd is schrikbarend. Het laat zien dat ons zorgsysteem vastloopt. We hebben het vaak over wachtlijsten in de zorg, maar dit is een stille crisis die onder de radar blijft.  ### Waarom gebeurt dit? Er zijn meerdere redenen waarom de toegang tot nieuwe oncolytica zo traag verloopt: - De beoordelingsprocedures van het Zorginstituut Nederland duren steeds langer. - Farmaceutische bedrijven moeten onderhandelen over de prijs, wat maanden kan duren. - Er is een tekort aan capaciteit bij de instanties die de middelen beoordelen. - De kosten van nieuwe kankergeneesmiddelen stijgen, wat de onderhandelingen complexer maakt. Het is een combinatie van bureaucratie, geld en capaciteit. En de patiënt is de dupe. ### Wat kunnen we doen? We moeten eerlijk zijn: dit probleem is niet van de ene op de andere dag opgelost. Maar er zijn stappen die we kunnen zetten. Zo kunnen we de beoordelingsprocedures versnellen zonder dat de veiligheid in het geding komt. Ook kunnen we meer investeren in de instanties die deze beoordelingen doen. Daarnaast is het belangrijk dat patiënten en hun naasten goed geïnformeerd worden. Als je weet waar je recht op hebt, kun je beter opkomen voor je belangen. Praat met je arts over de mogelijkheden en vraag of er alternatieve behandelingen zijn. ### Een lichtpuntje Gelukkig zijn er ook positieve ontwikkelingen. Sommige ziekenhuizen werken samen om de toegang tot nieuwe middelen te verbeteren. Ook wordt er steeds meer gebruikgemaakt van compassionate use-programma's, waarbij patiënten toegang krijgen tot medicijnen voordat ze officieel zijn goedgekeurd. Het is niet alles kommer en kwel. Maar we moeten wel alert blijven. De trend is zorgwekkend en vraagt om actie. Laten we hopen dat de overheid en de zorginstanties hun verantwoordelijkheid nemen. ### Conclusie De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland is in vier jaar tijd gehalveerd. De wachttijd is verdubbeld. Dat is een harde realiteit voor duizenden patiënten. We moeten hierover blijven praten, want alleen dan kunnen we verandering afdwingen. Blijf je informeren, blijf vragen stellen en geef niet op.