Toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland halveert

Margriet Bos · 2026-05-20

De cijfers liegen er niet om. De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland is de afgelopen jaren dramatisch verslechterd. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten. Vier jaar geleden was dat nog 80%. Een schrikbarende daling. Tegelijkertijd is de gemiddelde wachttijd voor deze levensreddende medicijnen verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar maar liefst 525 dagen in 2025. Dat is bijna anderhalf jaar wachten op een behandeling die je leven kan redden. Voor wie met kanker te maken krijgt, is dat een enorme extra belasting. ### Waarom gebeurt dit? Er zijn verschillende redenen waarom de toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland zo achteruit holt. Allereerst is er het probleem van de prijsonderhandelingen. Farmaceutische bedrijven vragen vaak torenhoge bedragen voor nieuwe middelen, en de Nederlandse overheid probeert daar via het Zorginstituut Nederland een rem op te zetten. Daarnaast speelt de beoordelingsprocedure een rol. Voordat een nieuw medicijn wordt vergoed, moet het eerst worden beoordeeld op effectiviteit, kosteneffectiviteit en meerwaarde. Dat duurt gemiddeld 525 dagen, en die tijd wordt steeds langer. - De beoordeling door het Zorginstituut duurt gemiddeld 1,5 jaar - Farmaceutische bedrijven moeten vaak extra studies aanleveren - Er is een tekort aan capaciteit bij de beoordelende instanties ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor patiënten met kanker is dit een groot probleem. Stel je voor: je krijgt een diagnose, en dan hoor je dat het beste medicijn dat in Europa al beschikbaar is, in Nederland nog niet wordt vergoed. Je moet wachten, of je arts moet uitwijken naar alternatieven die misschien minder goed werken. De impact is niet alleen medisch, maar ook emotioneel. Het gevoel van onzekerheid en het idee dat je niet de beste zorg krijgt, weegt zwaar. En dat terwijl de tijd bij kanker vaak cruciaal is. ### Wat kunnen we doen? Gelukkig zijn er mogelijkheden om deze trend te keren. Er wordt bijvoorbeeld gepleit voor een snellere, flexibelere beoordeling van geneesmiddelen. Ook proberen sommige ziekenhuizen via 'compassionate use'-programma's toch toegang te krijgen tot nieuwe medicijnen voor hun patiënten. Daarnaast is er steeds meer aandacht voor het verbeteren van de onderhandelingen met farmaceuten. Het doel is om een balans te vinden tussen betaalbaarheid en snelle toegang. Want het kan niet zo zijn dat Nederland achterblijft in Europa. ### De rol van de overheid De overheid heeft hier een sleutelrol. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport werkt aan een nieuwe strategie voor de beoordeling van dure geneesmiddelen. Maar het is de vraag of dat snel genoeg gaat. Voor patiënten is elke dag vertraging er één te veel. Wat ook helpt, is meer transparantie. Door beter te communiceren waarom bepaalde medicijnen langer op zich laten wachten, kunnen patiënten en artsen beter anticiperen. En dat zorgt voor meer rust in een al stressvolle situatie. ### Conclusie De toegang tot nieuwe kankermedicijnen in Nederland is in vier jaar tijd gehalveerd, en de wachttijd is verdubbeld. Dat is een alarmerende ontwikkeling voor iedereen die met kanker te maken krijgt. Er is werk aan de winkel voor de overheid, farmaceuten en zorgverleners om deze trend te keren. Want elke patiënt verdient de beste zorg, en wel op tijd.