Toegang tot nieuwe kankermedicijnen halveert in Nederland

Margriet Bos · 2026-05-20

De toegang tot nieuwe kankergeneesmiddelen in Nederland gaat snel achteruit. In 2025 is nog maar 41% van de nieuwe oncologische middelen die de afgelopen vier jaar in Europa zijn toegelaten beschikbaar voor Nederlandse patiënten; vier jaar geleden was dat nog 80%. De gemiddelde wachttijd voor oncologische geneesmiddelen is in die periode verdubbeld: van 270 dagen in 2021 naar 525 dagen in 2025. ### Wat betekent dit voor patiënten? Dit is een flinke tegenvaller voor iedereen die afhankelijk is van nieuwe kankertherapieën. Stel je voor: je hoort dat er een veelbelovend medicijn is, maar dan moet je bijna anderhalf jaar wachten voordat het beschikbaar is. Dat voelt als een eeuwigheid als je vecht voor je gezondheid. En het wordt nog erger: het aantal beschikbare middelen is bijna gehalveerd. - In 2021 hadden patiënten toegang tot 80% van de nieuwe middelen. - In 2025 is dat gedaald naar slechts 41%. - De wachttijd steeg van 270 dagen naar 525 dagen.  ### Waarom gebeurt dit? Er zijn verschillende redenen voor deze zorgwekkende trend. Ten eerste is de beoordeling van nieuwe medicijnen door het Zorginstituut Nederland complexer geworden. Ze kijken niet alleen naar effectiviteit, maar ook naar kosteneffectiviteit. En dat laatste wordt steeds vaker een struikelblok. Daarnaast spelen onderhandelingen over prijzen met farmaceuten een rol. Soms duurt het maanden voordat er een akkoord is. Bovendien is de Europese toelating zelf sneller geworden, maar Nederland volgt niet altijd even snel. Het gevolg? Een kloof tussen wat er in Europa mogelijk is en wat er hier daadwerkelijk wordt vergoed.  ### Wat kun je zelf doen? Als patiënt of naaste kun je niet veel veranderen aan het systeem, maar je kunt wel actie ondernemen. Bespreek met je arts of er alternatieve behandelingen zijn, bijvoorbeeld via een klinische studie. Soms kun je via een compassionate use-programma toch bij een nieuw middel komen. Ook kun je contact opnemen met patiëntenorganisaties zoals de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Zij zetten zich in voor betere toegang tot medicijnen. ### De rol van de overheid De overheid en zorgverzekeraars moeten sneller schakelen. Het is een schande dat Nederland, een welvarend land, zo achterloopt. Er wordt gewerkt aan een nieuwe methode om medicijnen sneller te beoordelen, maar dat duurt nog jaren. In de tussentijd blijven patiënten in de kou staan. Hopelijk wordt dit probleem snel aangepakt, want elke dag telt. Kortom: de situatie is zorgwekkend, maar niet hopeloos. Blijf alert, praat met je zorgverlener en laat je stem horen. Samen kunnen we het verschil maken.